Major wil contacten niet afbreken

LONDEN, 30 NOV. Het verlangen naar vrede in Noord-Ierland heeft het in het Britse parlement vooralsnog gewonnen van de woede over geheime en pertinent ontkende contacten tussen de regering-Major en de terreurorganisatie van het Ierse Republikeinse Leger (IRA).

Sir Patrick Mayhew, de Britse minister voor Noord-Ierland, kwam vrijwel ongeschonden uit een debat waarin hij de contacten verdedigde en van de zijde van de Noordierse unionisten zei alleen dominee Ian Paisley (DUP) hardop wat zijn stamgenoten dachten: dat minister Mayhew een leugenaar is gebleken. Dat kwam de DUP-leider op een straf van vijf dagen verwijdering uit het Lagerhuis te staan. Premier Major liet gisteravond, na afloop van het debat, weten dat hij de communicatielijnen met de IRA open wil houden.

In een staaltje van parlementaire diplomatie à-la-mode-de-l'Angleterre kozen een kritische oppositie en een deels kritische Conservatieve achterban er gisteren voor Major en Mayhew niet hard te vallen over hun herhaalde verzekering in het parlement dat er met terroristen geen zaken worden gedaan, terwijl ze in het geheim het tegendeel praktiseerden.

In plaats daarvan zoutten de parlementariërs, de unionisten van James Molyneaux incluis, hun kritiek voorlopig op. Zij konden dat doen onder de dekmantel van Mayhews uitleg dat het onverantwoordelijk zou zijn geweest voor een Britse regering niet in te gaan op serieus te nemen avances van de IRA en zijn politieke evenknie, Sinn Fein. Mayhew legde de uitgewisselde documentatie met de IRA over om aan te tonen dat de regering daarbij nooit van haar standpunt zou zijn afgeweken: eerst een staken van het geweld en dan pas serieus onderhandelen.

Uit de documentatie blijkt dat partijen in hun 'contacten' op een punt aanlandden waarop de Britse regering bereid zou zijn geweest officieel met Sinn Fein aan tafel te gaan zitten in ruil voor een officieus staakt-het-vuren dat op dat moment tien weken zou hebben moeten standhouden. Majors woordvoerders gaven gisteravond aan dat dat aanbod nog steeds geldt, indien de huidige luwte in een serie van voorafgaande gewelddaden aanhoudt.

Voor Gerry Adams, de leider van Sinn Fein, betekent het spectaculaire uitlekken van de contacten met de Britse regering een politieke opsteker van betekenis. Nog vóór een ernstig in verlegenheid gebrachte Sir Patrick gisteren het Britse Lagerhuis kon trachten te pacificeren met bijna 40 pagina's documentatie over de 'contacten' met de IRA, had Adams in Belfast al een persconferentie bijeengeroepen waarin hij zijn kopieën van de contacten uitreikte.

Dat gaf hem niet alleen de gelegenheid zijn versie als eerste te poneren, maar leidde ook tot honderdvoudige uitzending van de toenemend belachelijke vertoning waarin de leider van Sinn Fein niet rechtstreeks tot het Britse volk mag spreken. Onder een regeringsmaatregel, daterend uit de tijd van Thatcher, is het radio en televisie verboden democratisch gekozen leden van het republikeinse Sinn Fein rechtstreeks aan het woord te laten.

De media hebben binnen de omstrengeling van de wet een middel gevonden om die knevel losser te maken: de televisie brengt de beelden en laat, net als de radio, de tekst simultaan inspreken door een acteur met authentiek Zuid-Belfast-accent. Deze situatie wordt door de kijker/luisteraar toenemend als lachwekkend ervaren en draagt in de huidige situatie bij aan een gevoelen, waarvan zelfs de unionisten zeggen dat dat in Noord-Ierland heerst: dat Adams over de contacten met de Britse regering meer geloofd moet worden dan de Britse regering zelf.

Het eerste document uit de serie schriftelijke gedachtenwisselingen tussen Stormont/Londen en de IRA dateert in de Britse versie van 22 februari en is afkomstig van de IRA. Die zegt daarin “het conflict is over” en “we willen een onaangekondigd staakt-het-vuren teneinde tot een dialoog te komen”. Volgens Adams is dat document door de Britten vervalst. Desondanks toonde ook Adams zich gisteravond bereid de “dubbelhartigheid” van de Britse regering over het hoofd te zien, indien dat de dialoog kan redden.

    • Hieke Jippes