Breton seksueel rampzalig

Optima 40. Contact, 80 blz.ƒ12,50

“Terwijl ik dit boek schreef, sloot ik dit keer niet alleen mijn ogen, maar stopte ook speciaal mijn oren dicht. En ja, daar was de nagalm, duidelijk genoeg, daar hoorde ik het wonder van de superstem waarvan er in onze tijd, ik weet het nu, beslist geen equivalent bestaat.” Margriet de Moor geeft in Optima onder de titel 'Verplichtingen aan de waarheid' een toelichting op haar nieuwe roman De Virtuoos. William T.Vollmann speelt vrijelijk met historische feiten, vult ze aan met zijn verbeelding, verandert ze als dat zo uitkomt, maar legt daarvan per geval - hoe ongebruikelijk in een literaire roman - verantwoording af. Vollmann: “Mijn doel met Seven Dreams is het creëren van een 'Symbolische Geschiedenis', dat wil zeggen een verslag van oorsprong en veranderingen dat vaak onwaar is gezien de pure feiten die we kennen, maar waarvan de onwaarheden een diepere soort waarheid blootleggen.” Margriet de Moor heeft een andere, even stevig onderbouwde opvatting. “elk gebouw, elke weg, elke operadatering en elk politiek feit in De Virtuoos klopt als een bus. Dat was ik, vond ik, aan het genre van de historische roman verplicht. Ik heb me niet gepermitteerd ook maar van een plataan een cipres te maken, of een blauwfluwelen schouwburg te stofferen met het tegenwoordig zoveel gangbaarder rood. Want de speling van een verhaal zit natuurlijk niet in de feiten, maar in de hartstochten van de personages en die gelden nu eenmaal, sinds jaar en dag, de volgende drie hoofdzaken. Erotiek, muziek, godsdienst.”

Haagse historie (de melkbezorger van De Sierkan, boekhandel Mensing en Visser), van rond de oorlogsjaren schrijft Henk Voorwinde in 'Maar goddank is er de liefde', een mooi verhaal over het neefje van een SS-man dat haast niet anders dan uit eigen herinnering kan komen. Anders beschikt Voorwinde over een bijzonder inlevingsvermogen.

Em.Kummer opent dit nummer met wat hij zelf 'een prachtig essay' noemt over de opvattingen van de surrealisten over seks. Hij las de in 1990 verschenen Recherches sur la sexualité, notulen van twaalf openhartige gesprekken over dit onderwerp uit 1928-1932, en Xavière Gauthiers reactie hierop in Surréalisme et sexualité. Voetnootloos schetst Kummer het groepsleven en de sterk uiteenlopende ideeën der surrealisten, daarbij zoals gewoonlijk zijn eigen opinies niet onder stoelen of banken stekend. Inderdaad, een prachtig essay. Over de 'vaderfiguur' van de surrealisten: “Breton hangt een schrale moraal aan, plezier voor het plezier lust ie niet, hij verzet zich tegen elke losbandigheid, hij kan als het moet wel twee jaar zonder seks leven, zo zeer gaat hij op in zijn queeste naar die ene 'voorbestemde' vrouw. Zegt ie. (-) Seksueel moet 't dus met Breton een ramp zijn geweest als je zijn antwoorden en reacties uit die discussies samenvoegt. (-) Is Breton eigenlijk burgerlijk? En wat moet ik me trouwens daarbij voorstellen als het om seksualiteit gaat?”

De poëzie in dit nummer is van Volkskrant-redacteuren Melchior de Wolff en Michaël Zeeman, Volkskrant-recensent Arjan Peters droeg een stuk bij over The Devil's Dictionary van Ambrose Bierce.