Anticlimax in Lagerhuis

DE GROTE WOORDEN die het afgelopen weekeinde in het Verenigd Koninkrijk waren gezegd en geschreven over de dreigende ondergang van premier John Major als gevolg van de geheime 'contacten' van zijn regering met de IRA zijn gisteren tijdens het Lagerhuisdebat over deze kwestie als evenzovele ballonnen leeggelopen.

Regerings- en oppositiepartijen schaarden zich, op de kleine Ulster-factie van ds. Paisley na, achter de speurtocht naar vrede, sinds dit voorjaar ondernomen door de betrokken bewindsman, sir Patrick Mayhew. Die anticlimax werd mogelijk doordat gepubliceerde documenten de geloofwaardigheid van de regering onderstreepten. Weliswaar bleek gezien de uitvoerigheid van de gewisselde boodschappen de lijn die de gerealiseerde 'contacten' moest onderscheiden van bij voorbaat gewraakte 'onderhandelingen' uiterst dun, maar tegelijkertijd was zij scherp genoeg getrokken om het al hier en daar geopperde verwijt van misleiding van het parlement afdoende te ontkrachten.

DE VERDEDIGINGSLIJN van de regering liep langs drie versterkte stellingen. Het initiatief was uitgegaan van het geheime Ierse leger en het was voor een regering die iedere geboden kans op vrede wilde benutten ondoenlijk om deze opening ongebruikt te laten. Van meet af aan en bij herhaling was het de IRA duidelijk gemaakt dat het geweld voorgoed en op overtuigende wijze diende te worden beëindigd, wilde men tot een inhoudelijk politiek gesprek kunnen geraken. Ten derde, een vereniging van Ulster met Ierland was slechts denkbaar als de bevolking van dat gebied zich daarvoor zou uitspreken.

Aldoende was er geen ruimte ontstaan tussen de inhoud van de geheime boodschappen en de openbare regeringsuitspraken over deze kwestie. De eensgezinde opzet van een grote meerderheid in het Huis om de rijen zoveel mogelijk gesloten te houden heeft de regering de luwte gegeven waarin haar voorgenomen onderhoud met de Ierse regering toch nog enig resultaat kan opleveren.

Uiteindelijk is de stemming in de Noordierse provincie zelf doorslaggevend. En die stemming is sinds het bekend worden van de geheime gedachtenwisseling aanzienlijk verslechterd. De regering heeft flinke averij opgelopen bij de Unionisten, en de IRA en zijn politieke beweging doen hun best ieder vroeger initiatief dat op zwakte zou kunnen duiden te loochenen en de regering van inertie of erger te beschuldigen.