Afrikaner alliantie richt eigen bewind op

KAAPSTAD, 30 NOV. Het Afrikaner Volksfront, een alliantie van rechtse blanke groeperingen in Zuid-Afrika, heeft een eigen 'overgangsbewind' opgericht. Het bewind is bezig met de voorbereiding van verkiezingen voor de Afrikaners, waarna het eenzijdig een eigen staat zal uitroepen voor deze afstammelingen van voornamelijk Nederlandse kolonisten.

De leiders van het AVF, oud-generaal Constand Viljoen en de leider van de Konservatieve Partij Ferdi Hartzenberg, hebben dit gisteren meegedeeld. Ze zeiden niet waar de blanke staat zich zal bevinden, wanneer eventuele verkiezingen worden gehouden en hoe deze worden georganiseerd. De grenzen van de 'volksstaat' zullen volgens het AVF door 'het volk' zelf worden getrokken. De regering-De Klerk heeft de verklaring “vreemd en onbegrijpelijk” genoemd, omdat het Volksfront nog met haar en het Afrikaans Nationaal Congres onderhandelt over een eigen gebied voor blanken.

De stap van het AVF, die bedoeld is om de druk op regering en ANC op te voeren, is een vooralsnog symbolische reactie op de installering van de Uitvoerende Overgangsraad. Dit lichaam van zwarte en blanke partijen krijgt vanaf volgende week tot aan de verkiezingen een stem in het landsbestuur. Daarmee komt in feite al een einde aan de blanke minderheidsregering in Zuid-Afrika. Het AVF roept in de verklaring zijn leden op zich te beschermen tegen “alle mogelijke agressie van de communistisch georiënteerde Overgangsraad of de regering”.

Rechtse blanken hebben altijd beweerd dat met de komst van een meer-partijenbestuur hun verzet zou beginnen. Vorige week publiceerde het Volksfront een 'Vrijheidskalender' - een plan dat in fasen tot zelfbestuur moet leiden. Het Front wil onder meer een alternatieve regering en een eigen leger in het leven roepen en eigen volksvertegenwoordigers en een president kiezen.

Het ANC plaatst vraagtekens bij de aanhang van het Volksfront en de steun voor een 'volksstaat'. Uit een onafhankelijke opiniepeiling bleek vorige week dat de helft van de aanhangers van het Volksfront tegen het idee van een eigen staat is. Slechts veertien procent - vooral mensen uit de lagere inkomensgroepen - is bereid naar een blank thuisland te verhuizen. Zuid-Afrika heeft ruim vijf miljoen blanken op een bevolking van veertig miljoen, en ongeveer drie miljoen blanke Afrikaans-sprekenden. Een groot deel van hen steunt De Klerks Nationale Partij en andere partijen.

    • Peter ter Horst