Na jarenlange opmars; Hindoepartij BJP India lijdt zware nederlaag

NEW DELHI, 29 NOV. De voornaamste oppositiepartij in India, de hindoeïstische Bharatiya Janata Party (BJP), die de afgelopen jaren bezig leek met een onstuitbare opmars, heeft bij regionale verkiezingen in Noord-India voor het eerst een zware tegenslag moeten incasseren.

Volgens de uitslagen die dit weekeinde werden bekendgemaakt heeft de BJP haar absolute meerderheid in verscheidene belangrijke deelstaten verloren. De grote rivaal van de BJP, de Congrespartij van premier Narasimha Rao, zag echter geen kans hiervan de vruchten te plukken. Ook haar resultaten waren pover. In plaats daarvan boekten vooral regionale partijen en onafhankelijke kandidaten winst.

De verkiezingen werden beschouwd als een goede graadmeter voor de huidige politieke krachtsverhoudingen in het land. Ze waren nodig geworden nadat de federale regering in New Delhi de deelstaatregeringen onder leiding van de BJP in december naar huis had gestuurd wegens de bloedige ongeregeldheden na de verwoesting van een moskee in Ayodhya. De BJP juichte die afbraak toe, omdat volgens haar en andere fundamentalistische hindoe's de moskee stond op de plaats waar de hindoegod Ram was geboren.

In de reusachtige deelstaat Uttar Pradesh verloor de BJP de meerderheid die ze in 1991 had gewonnen. Vooral die nederlaag komt hard aan bij de fundamentalistische hindoes. Niet alleen is Uttar Pradesh de deelstaat met veruit de grootste bevolking (145 miljoen), het is ook de provincie waartoe Ayodhya behoort. De uitslag geeft aan dat de kiezers, voor de overgrote meerderheid hindoes, op het ogenblik in elk geval niet bijster zijn geïnteresseerd in zulke stokpaardjes van de BJP.

De resultaten van de Congrespartij waren in Uttar Pradesh eveneens teleurstellend. De kiezers leken niet onder de indruk van de politiek van economische liberalisering van Rao's regering, die vooral de armere bevolkingslagen nog weinig materieel voordeel heeft opgeleverd. Ook deed zich hier voelen dat Rao geen charismatische leider is.

De winnaar in Uttar Pradesh was een regionale alliantie van linkse partijen die veel vertegenwoordigers uit de lagere kasten telden. De kaste blijft een zeer belangrijke factor in de Indiase politiek.

In een andere grote deelstaat, Rajasthan (45 miljoen inwoners), verging het de BJP al niet beter. Ook daar verloor ze haar absolute meerderheid. Wellicht zal ze nog in de regering terugkeren maar dan slechts in een coalitie met onafhankelijke vertegenwoordigers. De Congrespartij herwon enig terrein na een zeer slechte score bij de vorige deelstaatverkiezingen.

In de kleine noordelijke deelstaat Himachal Pradesh boekte de Congrespartij haar enige duidelijke zege. De kiezers schonken haar een absolute meerderheid, en ook hier trok de BJP aan het kortste eind.

In de hoofdstad New Delhi, die voor het eerst een eigen volksvertegenwoordiging mocht kiezen, kreeg de BJP wel een zeer ruime meerderheid. De Congrespartij deed het daar slecht. Hoewel een zege in New Delhi symbolische betekenis heeft - wie Delhi in handen heeft, controleert India, luidt een oud gezegde - zal de nieuwe regering weinig bevoegdheden hebben en zal de centrale regering veel invloed op de besluitvorming in de hoofdstad houden.

Morgen volgen nog de resultaten van een andere grote deelstaat waar een BJP-regering tot december vorig jaar de dienst uitmaakte, Madhya Pradesh.

Ondanks het magere resultaat van de Congrespartij betekenen de uitslagen een grote opluchting voor premier Rao. Er was ernstig rekening gehouden met veel slechtere resultaten. De nederlaag van de BJP is bovendien voor Rao een geschenk uit de hemel.

    • Floris van Straaten