'Genève' wil Owen-Stoltenbergplan alsnog tot leven zien te wekken

Het vandaag hervatte vredesoverleg in Genève staat in het teken van het recente Frans-Duitse initiatief in de Bosnische crisis om de Bosnische Serviërs te bewegen land prijs te geven aan de moslims, in ruil voor de belofte om de economische sancties tegen Joegoslavië (Servië en Montenegro) op te schorten. De Veiligheidsraad van de VN zou die belofte moeten bekrachtigen.

Het overleg, waarvoor de twaalf EU-ministers van buitenlandse zaken, de leiders van de drie strijdende partijen in Bosnië, de leiders van Kroatië en Servië en uiteraard de EU- en VN-bemiddelaars Owen en Stoltenberg naar Genève zijn gekomen, is het eerste van deze aard sinds 29 september, toen het Bosnische parlement het veelvuldig geamendeerde Owen-Stoltenbergplan voor Bosnië van de hand wees met het argument dat de Bosnische Serviërs te weinig territoriale concessies hebben gedaan.

Na die datum is het wat stil geworden in het vredesproces. Owen en Stoltenberg hebben de afgelopen weken vooral gebruikt om achter de schermen te proberen een oplossing van het probleem-Bosnië te koppelen aan een allesomvattende Joegoslavië-regeling, waarbij alle uitstaande problemen zouden moeten worden behandeld.

Er zijn er niet veel die heil zagen in die benadering, en voor zoveel details bekend zijn, lijkt het bemiddelende duo ook niet veel te zijn opgeschoten. De belangrijkste kwesties zitten nog even vast als ze zaten: de Bosnische Serviërs blijven verdere territoriale concessies aan de moslims afwijzen; in de kwestie van de Serviërs in Kroatië en de toekomst van de gebieden die ze beheersen is de afgelopen weken net zo min vooruitgang geboekt als in de voorgaande 23 maanden; de problemen Kosovo, Vojvodina en Sandzak zijn voor Belgrado op dit moment net zo min bespreekbaar als ze dat tot nu toe zijn geweest en evenmin opgeschoten is het probleem-Macedonië (of FYROM, zoals die staat op last van de VN voorlopig moet heten: Former Yugoslav Republic of Macedonia). Er zijn wel wat Griekse en FYROM'se initiatieven geweest, maar die hebben tot niets geleid.

Voorlopig lijkt daarom een verdere aanpassing van het oude Owen-Stoltenbergplan boven aan de internationale agenda te prijken. Het Frans-Duitse initiatief van 8 november, inmiddels door de Europese Unie (EU) overgenomen, voorziet in verdere druk op de Bosnische Serviërs: als zij drie tot vier procent méér gebied aan de moslims afstaan, worden de Serviërs in Servië beloond met een geleidelijke opschorting van de VN-sancties. Het is een voorstel dat bij de Serviërs slecht is gevallen, want, zeggen ze, de EU speelt aldus de Bosnische en de Servische Serviërs tegen elkaar uit, en van verdere territoriale concessies kan sowieso geen sprake zijn: de Serviërs krijgen volgens de huidige tekst van het Owen-Stoltenbergplan 51 procent van het grondgebied van Bosnië, en dat is al dertien procent minder dan ze eisen en twintig procent minder dan ze beheersen.