Wolfsmond overtuigt tweemaal in trilogie over toneel en haat

Voorstelling: Trilogie door Wolfsmond. Regie: Ramón Gieling. Spel: Richard Gonlag, Xander Straat, Caroline van Houten, Joy Hoes, Jaco Vreken en Michiel Nooter. Toneelbeeld: Christien Greven en Ramón Gieling. Gezien: 26/11 Westergasfabriek, Amsterdam. T/m 23/12 aldaar.

In de kille ruimte van ketelhuis no. 5 van de Westergasfabriek staat een schaars geklede actrice bovenop een foto van de Duitse dramaturg Heiner Müller. Hij is de schrijver van De Hamletmachine (1977), waarin zij de rol van Ophelia speelt. Gelukkig is de foto met plastic afgedekt, want de actrice doet er een plasje op. Geeft zij zo uiting aan haar gevoelens jegens de schrijver, die haar aan een figuur koppelt die duidelijk in een crisis verkeert? Haar collega zou Hamlet moeten spelen, maar in plaats daarvan legt hij haar uit dat niemand op zijn Hamlet zit te wachten. Het repertoiretoneel is achterhaald. Er moet iets veranderen, misschien zelfs wel in de maatschappij.

Het ligt dan ook geheel in de lijn van toneelgroep Wolfsmond om het publiek aan het werk te zetten. Eerst wordt het gepaaid met een schaal chocolaatjes, en later mogen de voorste rijen helpen sjouwen en sjorren bij een changement. Dat verdrijft de kou en schept een band met de acteurs. Maar gaat men daarvoor naar het theater?

De voorstelling wordt voortgezet met een kamerstuk, waar wij door een glazen wand naar kijken. In de versie van Wolfsmond is Strindbergs Dodendans geen weerlegging van Müllers tekst, al bevat het stuk enkele ouderwetse karakterrollen die de acteurs de kans bieden zich eens lekker uit te leven.

Twee echtelieden maken elkaar al 25 jaar het leven zuur. De man achtervolgt zijn vrouw bij gelegenheid theatraal zwaaiend met een groot slagersmes, maar vermoorden zal hij haar niet. Zonder hun haat voor elkaar heeft hun leven immers geen inhoud. Wolfsmond speelt dit huwelijksdrama tegen een achtergrond van stapels boeken. Titels zijn nauwelijks leesbaar, maar de roman Als hartstocht ontwaakt is zo neergelegd dat hij meteen in het oog springt. Een goedkoop effect? De acteurs overtuigen er met hun hoog oplopende emoties niet minder om.

Helaas sluit Wolfsmond de avond af met een door de regisseur geschreven stuk, dat een sterk tweeluik in een wat minder imposant drieluik verandert. Ramón Gielings Omnibus heeft iets van een ongevraagde toegift. De acteurs zijn weer bij hun eigen misère teruggekeerd: 'We zijn machteloos zonder inspiratie van een God of een genie.' Ten slotte verdwijnen ze, dansend op een gezellig Surinaams muziekje, uit het ketelhuis. Als dit een demonstratie van de teloorgang van het toneel had moeten zijn, was wat minder ironie wel op zijn plaats geweest, want met een gezelschap dat zulke getalenteerde acteurs en decorontwerpers in zijn rijen heeft, kan men de toekomst veel optimistischer tegemoetzien dan regisseur Gielings schijnt te denken.

    • Anneriek de Jong