Spanning loopt snel op onder kolonisten in bezet gebied

TEL AVIV, 27 NOV. Niet dagelijks wordt in de koffers van rabbijnen wapentuig of explosieven gevonden. Gisteren gebeurde dat Rabbijn Avraham Toledano, hoofd van de jesjiwah Har Habayit (theologisch instituut) in Kiryat Arba bij Hebron, die werd gearresteerd op het David Ben Gurion vliegveld na een bezoek aan de VS. Radio Israel identificeerde de rabbijn als een lid van Kach, de extremistische joodse organisatie die geweld niet schuwt als het gaat om het 'land van Israel' te verdedigen tegen de komende Palestijnse bestuursautonomie.

De opzienbarende onderschepping van de explosieve bagage van de rabbijn werpt licht op waarschuwingen van de Shin Bet, de binnenlandse veiligheidsdienst, dat zich onder de kolonisten in bezet gebied een “nieuwe joodse ondergrondse” zou kunnen vormen. Met de magische datum van 13 december in zicht waarop de Palestijnse bestuursautonomie in de Gazastrook en in Jericho moet beginnen, loopt onder de 120.000 kolonisten in de bezette gebieden de spanning snel op. Premier Yitzhak Rabin heeft hun op hun ziel getrapt door PLO-leider Yasser Arafat op het bordes van het Witte Huis de hand te drukken. Ze schreeuwen het uit, en met de voortzetting van de Palestijnse terreur tegen joden en verschijnselen van hervatting van de intifadah in de Gazastrook brengen ze veel Israeliërs die aanvankelijk enthousiast waren, aan het twijfelen over de juistheid van de verzoening met de PLO.

Op deze gevoelens van onzekerheid bouwen de kolonisten hun protest-demonstraties, nog geweldloos in Israel maar in de bezette gebieden vaak gewelddadig. Ze staan 's avonds met toortsen in de hand onder een enorme banier met de tekst “het land van Israel is in gevaar” voor het ministerie van defensie in Tel Aviv. “Rabin verrader”, schreeuwen ze. Tot dusverre zijn de kolonisten er niet in geslaagd de grote massa's te mobiliseren tegen de regeringspolitiek. Gezien de historische inzet van alles wat zich hier nu afspeelt is dat voor Rabin nog een gunstig teken. Hij moet echter goed opletten, aangezien zijn optreden een bitse indruk maakt en er nogal wat ongelukkige opmerkingen van zijn tong rollen die door zijn adviseurs weer recht moeten worden gepraat.

Mede als gevolg daarvan en niet alleen wegens zijn politiek verliest hij beslist politieke hoogte. Dertien procent van degenen die kort na 13 september vóór het verdrag van Oslo waren zijn nu tegen. Laat Rabin juist daarom deze dagen geheime Israelische eenheden een medogenloze jacht maken op Hamas-kopstukken om zijn thuisfront, ongeacht de gevolgen op de Palestijnse speelhelft, op het hart te drukken dat veiligheid bij hem nummer een is en blijft? Israelische commentatoren schrijven dat Yasser Arafat er wel niet om zal treuren dat Israel zijn Hamas-vijanden uit de weg ruimt. Palestijnen verwerpen deze these en zeggen dat de Israelische soldaten de Palestijnen juist in de armen van Hamas drijven.

Het probleem waarmee voor- en tegenstanders van Rabins erkenning van de PLO worstelen is dat, zoals zij zeggen, “Rabin de waarheid niet spreekt”. Toen president Charles de Gaulle in zijn befaamde rede op het forum in Algiers de “Franse kolonisten” in extase bracht met de woorden “ ik heb jullie begrepen” had hij Algerijnse onafhankelijkheid in zijn hoofd en niet wat de juichende massa dacht. Zo Macchiavellistisch gaat Rabin niet te werk, maar het achterste van zijn tong heeft hij niet laten zien. Zou het niet verstandiger zijn het Israelische volk in al zijn geledingen en opvattingen de waarheid te vertellen over de tweede aanvaarding van de deling van Palestina nadat David Ben Gurion in 1948 de eerste maal voor zijn rekening had genomen?

De vraag wordt steeds nadrukkelijker gesteld. Gezien de spanningen, het bloedvergieten en de geschiedenis snakt het Israelische volk naar duidelijk leiderschap. De kolonisten en alle andere opposanten zijn er in ieder geval van overtuigd dat de door Shimon Peres op sleeptouw genomen Rabin in het vaarwater van een Palestijnse staat is gekomen. Rabins medestanders geloven dat ook. Waarom zegt hij het dan niet, waarom blijft hij het onontkoombare ontkennen, klinkt het eensluidend uit rechtse en linkse kelen?

Bijna masochistisch vroeg Ron Nachman, de Likud-burgemeester van de stad Ariel in bezet gebied, zich deze week tijdens een gesprek in het restaurant van de Knesset af waarom Rabin hem niet wil zeggen dat hij het slachtoffer wordt van zijn politiek. Nachman is er van overtuigd dat de door Rabin ontketende ontwikkeling niet meer tot stilstand kan worden gebracht. In zijn obsessieve verzet tegen de historische ommekeer van het zionisme wil hij weten wanneer en hoe hij ten onder zal gaan.

In de VS had Rabin zich laten ontvallen: “wie moet er Ariel en Emanuel?” In de stad Ariel, waar 12.000 Israeliërs wonen (20 procent immigranten uit de vroegere Sovjet-Unie) is deze uitspraak als een keiharde slag onder de gordel aangekomen. Sedertdien is Nachmans woede-taal over Rabin het kleurrijkste dat het Ivriet heeft te bieden. “Rabin is een aartsleugenaar. Hij gaat met de oprichting van een Palestijnse staat Israel verwoesten. Ik zal het slachtoffer worden van Arabieren of joden. Judea en Samaria wordt een tweede Libanon.”

    • Salomon Bouman