Sinterklaas slaat terug

SINTERKLAAS IS weer in het land, maar de duurdere cadeaus liggen steeds vaker onder de kerstboom en niet meer in de wasmand. Moet de goedheiligman daarom in het kader van de internationale handelsliberalisatie beschermd worden tegen de opmars van de Angelsaksische kerstman? Sinterklaas behoort tot de Nederlandse cultuurgoederen en nu Frankrijk zich in de slotfase van de Uruguay-ronde inzet voor regels ter bescherming van de Franse audiovisuele cultuur tegen het commerciële geweld van Hollywood, is het een alleszins gerechtvaardigde vraag of sinterklaas onder de GATT valt.

De viering van Sint-Nicolaas als nationale folklore was de afgelopen jaren aan erosie onderhevig door de opdringerigheid van de kerstman. De middenstand speelde daarin een actieve rol: steeds vroeger verdrongen kerstartikelen taai taai en speculaas uit de etalages. In winkelcentra klonk Jingle Bells in plaats van Zie ginds komt de stoomboot. Amsterdam, dat Sint-Nicolaas als patroon heeft, organiseerde 1991 een feestelijke intocht van de kerstman.

Dit jaar slaat sinterklaas terug. Een Initiatief Comité van winkeliers ijvert voor aandacht in de etalages voor sinterklaas. Grote winkels kiezen voor een eerherstel van de goedheiligman en laten de kerstspullen nog even in dozen liggen. De gemeente Assen heeft met een 'verkeersbord' tot 6 december de toegang van de kerstman tot de gemeente verboden. Een verdwaalde kerstman is inmiddels in Assen bekeurd.

IN HET PARLEMENT kan sinterklaas rekenen op steun van een deskundige: Louise Groenman (D66) heeft haar doctoraalscriptie sociologie (in 1975) aan het sinterklaasfeest gewijd. Deze scriptie bevat behartenswaardige observaties over het belang van sinterklaas in de overdracht van cultuur en als collectief ritueel. Zij wijst op de geleidelijke overgang van een woest straatfeest, in de vroege Middeleeuwen, via protestantse pogingen tot onderdrukking van de Sint-Nicolaasverering na de Reformatie, naar de huiselijke viering van een gezinsfeest vanaf de negentiende eeuw. Van volk naar burgerij, van straat naar huiskamer, van uitspattingen naar pakjesavond: sinterklaas is geleidelijk geciviliseerd.

Misschien ligt het aan de opleving van gezinswaarden of aan de recessie dat de sint zich dit jaar in een hernieuwde populariteit mag verheugen. Met minder geld voor luxe cadeaus onder de kerstboom krijgt de traditie van ambachtelijk geknutselde surprises met een gedichtje weer een kans. Tradities handhaven zich slechts als een samenleving zich hiervoor inzet en culturele waarden gedragen worden door de bevolking. Met een bordje bij de gemeentegrens kan de kerstman wel tot 6 december speels buiten de wet verklaard worden, subsidies van WVC of protectionistische regels in het kader van de GATT tegen culturele of commerciële invloeden van buiten bieden geen garantie om folklore in stand te houden. Sinterklaas is mans genoeg op eigen kracht te vertrouwen.