Mexico; Mexico wacht op vingerwijzing van Sinterklaas

MEXICO-STAD, 27 NOV. Nog even en dan weten we het. Zoals kinderen in Nederland uitkijken naar de komst van Sinterklaas, zo kijken de Mexicanen - behalve de kinderen vermoedelijk - uit naar de komst van de tapado, het grote gezelschapsspel van de Mexicaanse politiek, dat nu z'n hoogtepunt nadert. Dan hakt president Carlos Salinas de Gortari de knoop door en weten we wie zijn opvolger wordt. Of zoals het officieel heet: de Institutionele Revolutionaire Partij (PRI) maakt bekend wie haar kandidaat zal zijn bij de presidentsverkiezingen van augustus volgend jaar.

De destape, letterlijk: de ontmaskering, van de tapado (gemaskerde) is een ritueel dat elke zes jaar terugkeert in de Mexicaanse politiek en in belangrijke mate de laatste twee jaar beheerst van het sexenio, de zesjarige en enige ambtstermijn van een Mexicaanse president. De Mexicaanse politiek van de afgelopen zes decennia laat een onafgebroken heerschappij zien van de PRI; de destape is de daarbij behorende traditie. De Mexicanen giechelen er een beetje geneerd om, maar toch neemt iedereen de traditie bloedserieus.

De keuze is ditmaal uit een zestal kandidaten, denken wij buitenstaanders, van wie er drie met name hoge ogen gooien. Maar het is goed denkbaar, dat president Salinas uiteindelijk toch voor een volledige verrassing zal zorgen door iemand te kiezen die niet op het lijstje van zes voorkomt. Dan worden er heel wat gewedde flessen tequila of Bacard verloren. Overigens was de president zelf wèl één van de zes verwachte keuzes van zijn voorganger Miguel de la Madrid.

Het leven van een presidenciable, een president-achtige zoals de kandidaten worden genoemd, kan niet eenvoudig zijn. Voor de zes heren - dames komen in de macho-politiek van Mexico niet in aanmerking voor het presidentschap, inclusief de grootste macho van hen allen, de machtige leidster van de onderwijsbond Elba Esther Gordillo - is het dezer dagen spitsroeden lopen. Elke beweging die ze maken wordt nauwlettend gevolgd door de Mexicaanse pers. vaak is burgemeester Camacho Sols van Mexico-Stad gesignaleerd in het gezelschap van Salinas? Waarom wordt die toespraak van minister van binnenlandse zaken Patrocinio González zo prominent gebracht? Is het wel verstandig van energieminister Lozoya om nu op buitenlandse reis te gaan?

Het progressieve dagblad La Jornada bracht onlangs als bijlage gedurende zes dagen de profielen van de zes die volgens deze krant de meeste kans maken op de dedazo, de 'vingerwijzing' van president Salinas waarmee de aangewezene vrijwel zeker is van zijn baan de komende zes jaar.

De destape valt ditmaal beduidend later dan gewoonlijk. President Salinas heeft willen wachten tot er volledige duidelijkheid was over het lot van NAFTA, het voor Mexico cruciale en ambitieuze vrijhandelsverdrag met de Verenigde Staten en Canada. Salinas wilde zijn opvolger niet bij voorbaat opzadelen met een eventueel mislukt NAFTA en alle financieel-monetaire gevolgen van dien. Maar NAFTA is inmiddels door het Amerikaanse Congres en niets staat een spoedige destape meer in de weg.

Intussen komt het verkiezingscircus langzaam op gang. De linkse oppositiepartij is al een tijdje op pad, de rechtse heeft net besloten wie haar presidentskandidaat zal worden. Maar de winnaar van de verkiezingen wordt vrijwel zeker weer de PRI en dus de binnenkort te ontmaskeren tapado. En met NAFTA op zak hoeft er vermoedelijk niet eens al te vals worden gespeeld om de winst voor de volgende zes jaar weer veilig te stellen.

Toch kruipt het bloed waar het niet gaan kan. Zo kreeg ik onlangs een telefoontje van een jongedame die zei namens het nationale hoofdkantoor van de PRI te bellen. “We willen alleen even uw gegevens controleren”. Dat kan. “U bent op 15 december jarig?” Dat klopt. “U woont nog op het zelfde adres?” Inderdaad. “Waar is dat ongeveer?” Hoezo, u wilt langskomen? “Ja, we willen u met uw verjaardag een klein aardigheidje aanbieden.”

In Mexico heet Sinterklaas de Institutionele Revolutionaire Partij en zij laat niets aan het toeval over. Wie zoet is, krijgt lekkers, wie stout is ook, want de roe levert alleen maar slechte publiciteit op. En in Mexico geloven we allemaal in Sinterklaas.

    • Reinoud Roscam Abbing