Zorgen in de Kamer over de Europese Unie

DEN HAAG, 26 NOV. De Tweede Kamer is ontevreden over de gesteldheid van de Europese Unie (EU). Het Verdrag van Maastricht heeft van de 'Gemeenschap' weliswaar een 'Unie' gemaakt, maar deze is momenteel stuurloos. In Joegoslavië is niet alleen fout op fout gestapeld, maar is de Unie ook nu niet in staat de strijd te doen beëindigen en Europa vrij van oorlogsgeweld te houden. Ten slotte blijft het met de democratische besluitvorming in de EU zwak gesteld.

Dat bleek gisteren bij de begrotingsbehandeling van Buitenlandse Zaken in de Tweede Kamer. Gedurende het debat bleek bij de buitenlandspecialisten ook nogal wat wrok te zitten over het feit dat de Europese Centrale Bank niet naar Amsterdam gaat en oud-minister Braks niet directeur-generaal van de Wereldvoedselorganisatie FAO wordt, voornamelijk als gevolg van het onvermogen van de EU-ministers om het over één kandidaat eens te worden.

Het is tijd voor een culturele revolutie in de Europese instellingen, zei het Kamerlid Van Traa (PvdA). “De koppen moeten eindelijk tegen elkaar over de inhoud van de politiek.”. Minister Kooijmans sprak hem en de anderen voorzichtig na met zijn constatering dat Europa “een moeilijke, onzekere fase doormaakt” en stelde vervolgens de vraag: “Zijn wij op weg naar een nieuw Europa of gaan wij terug naar een ouder Europa, dat wij dachten en hoopten achter ons gelaten te hebben?” Kooijmans gaf geen antwoord op die vraag, maar de vrees dat het wel eens de verkeerde kant op zou kunnen gaan, bleef in de zaal hangen.

Instellingen als de Europese Unie en de NAVO, zei de minister, zijn eigenlijk meer dan ooit “ankers van stabiliteit in Europa dat anders op drift dreigt te raken”. Die instellingen dienen stabiliteit te exporteren naar Oost-Europa en geen instabiliteit. In tegenstelling tot Van Traa en de CDA'er De Hoop Scheffer zag de minister die stabiliteit niet groeien door een hechtere band van Nederland met Duitsland. Die banden zijn hecht genoeg, zei hij; dat moest wellicht alleen wat meer zichtbaar worden gemaakt, al gaf hij toe dat Nederland in het publieke debat in Duitsland én Frankrijk te weinig een rol speelt.

Minister Kooijmans zag die stabiliteit ook niet toenemen door een te ver gaande associatie van Middeneuropese landen met de NAVO. Hij ziet een lidmaatschap van die landen op de lange duur slechts ontstaan via de Europese Unie. Veel Kamerleden willen landen als Polen, Hongarije, Tsjechië en Slowakije nu al een zekere veiligheidsgarantie bieden.