Jeltsin maant politieke partijen

MOSKOU, 26 NOV. De politieke partijen in Rusland mogen hun televisiezendtijd niet gebruiken voor aanvallen op de president of op de ontwerp-grondwet, ook al wordt daarover op 12 december een referendum gehouden. Dat heeft president Jeltsin vanmorgen gezegd op een bijeenkomst met de leiders van de partijen. Wie zich niet aan het gebod houdt, loopt het risico zijn zendtijd te verliezen.

Het besluit van de president betreft de gratis zendtijd die dertien politieke groepen hebben gekregen in de aanloop van de parlementsverkiezingen en het referendum over de nieuwe grondwet op 12 december. De televisietijd is bedoeld om elke partij de kans te bieden onbelemmerd haar standpunten over te brengen in een land waar de media nog al eens van partijdigheid worden beschuldigd.

Maar de uitzendingen, die afgelopen maandag zijn begonnen, zitten vol “leugens, verdraaide feiten en demagogie”, zo klaagde Jeltsins woordvoerder Kostikov gisteren. Er worden oproepen gedaan voor “wraak op diegenen die op 3 en 4 oktober de democratie hebben verdedigd”, zei hij in een verwijzing naar de onderdrukking van de parlementaire revolte vorige maand door Jeltsin-getrouwe troepen. “De toespraken van verscheidene kandidaten wakkeren de gevaarlijke wind van de burgeroorlog aan, niet de geest van nationale harmonie die onze samenleving zo nodig heeft.”

Verschillende partijen hebben in hun uitzendingen aan de gewapende strijd van vorige maand gerefereerd. De centrum-rechtse Burgerunie liet een kandidaat zijn eigen verslag van de revolte geven, die erop neer kwam dat Jeltsin onnodig een bloedbad had aangericht. De radicale econoom Grigori Javlinski liet eerst beelden zien van tanks die het parlementsgebouw beschoten en vervolgens de tekst: 'Zijn we allemaal gek geworden?' Javlinski, die tweede staat in de opiniepeilingen, heeft net als de communistische partij zijn kiezers opgeroepen tegen de nieuwe grondwet te stemmen. Die zou volgens hem namelijk een dictatuur dichterbij brengen.

In het algemeen worden de uitzendingen gekenmerkt door vrije meningsuiting op een radicale, zij het soms wat amateuristisch ogende manier. Gisteravond bijvoorbeeld zei de extreem-nationalistische leider Zjirinovski dat de regering toelaat dat Russen in de voormalige Sovjet-republieken worden “vervolgd, verkracht en vermoord”.

Jeltsin waarschuwde vanmorgen dat de vrije televisietijd zal worden afgenomen van diegenen die zich niet “aan hun thema houden”. “Uw thema is uw programma. Ik vraag u de grondwet niet als onderwerp aan te snijden”, zei de president. Gisteravond had hij al gezegd dat de zendtijd niet is bedoeld om “de president of de grondwet te besmeuren”.