Goede komediespelers in stuurloos stuk

Koningin moeder (Regina madre) van Manlio Santanelli. Spelers: Mary Dresselhuys en Carol van Herwijnen. Vertaling: Coot van Doesburgh. Decor: Monique Verstallen. Regie: Peter Oosthoek. Gezien: 24/11 in de Koninklijke Schouwburg, Den Haag.

Zoon van vijftig komt inwonen bij zijn moeder, omdat de dokter heeft gezegd dat ze niet langer alleen kan zijn - en het bovendien niet lang meer zal maken. Of is het omdat hij, de mislukte journalist, nog een boterham hoopt te verdienen met het nauwgezet beschrijven van haar laatste dagen? Zou hij zelfs van plan zijn haar dood nog iets dichterbij te brengen? Of komt hij alleen maar wraak nemen op het feit dat hij nooit in de schaduw van zijn vader kon staan en zijn moeder hem daar voortdurend aan herinnert?

De hier nog onbekende Manlio Santanelli, toneelschrijver te Italië, probeert in zijn Koningin moeder al die mogelijkheden uit. Heel even is dat af en toe een beetje spannend en bij vlagen komen er ook amusante zinswendingen bij te pas. Zoals: “Het leven heeft geen zin, sterven heeft geen zin - je kunt net zo goed uit het raam springen.” Maar gaandeweg, als geen van die aardige aanzetten ergens naar toe blijkt te gaan, en de moeder en de zoon nauwelijks enig verder reliëf krijgen, begint die Santanelli mij behoorlijk de keel uit te hangen. Hij doet maar wat, en weet tenslotte niet anders dan een clichématig soort catharsis te bewerkstelligen, met platitudes in het genre: “Jullie huwelijk was een hel, en in die hel moesten wij opgroeien!”

Intussen slaagt hij er geen moment in zijn personages interessant, laat staan geloofwaardig, te maken. Het blijven vage figuren wier opwellingen doorgaans uit het niets tevoorschijn komen en geen enkele logica vertonen.

En dat moet volledig aan de schrijver te wijten zijn, want met komediespelers als Mary Dresselhuys en Carol van Herwijnen zou zo'n voorstelling moeten kunnen fonkelen. Hun inzet, in de Kleinmalerei-regie van Peter Oosthoek, is veelbelovend genoeg: zij beurtelings als zeurmoeder en bokkig kind, hij als de niet mis te verstane mislukkeling die zijn hoge bloeddruk loopt in te houden. Maar daarna wordt de handeling ernstig vertraagd door einde- en betekenisloos heen-en-weer-gedrentel in stilte, en na de pauze verandert de stoffige huiskamer (aangekleed door Meubelhuis Ferdinand Bol) in een fel-realistisch slagveld waarop de als black comedy bedoelde voorstelling een teleurstellend einde vindt. Er valt dan ook geen land te bezeilen met dit stuurloze stuk.

    • Henk van Gelder