Afgenomen energie grootste probleem schaker Joesoepov

TILBURG, 26 NOV. Als Atlas die de wereldbol even in de hoek heeft gelegd sloft Artoer Joesoe pov na zijn eerste kwartfinale-partij de speelzaal van het Interpolistoernooi uit. Met gebogen hoofd verwerkt hij de remise die Anatoli Karpov in slechts twintig zetten met zwart heeft afgedwongen. Berustend breekt even later een glimlach door wanneer Joesoepov zijn conclusie trekt. “Karpov is zo ongelooflijk goed voorbereid. Deze variant heb ik hem nooit eerder zien spelen. Toch brengt hij prompt een nieuwtje dat mij geen enkel voordeel laat.”

In combinatie met zijn woeste baard en ongeordende haar versterkt de gekwelde gang waarmee Joesoepov zich voortbeweegt de misvatting dat hij één van de veteranen is in Tilburg. Een misvatting die hij maar al te graag van voedsel voorziet. “Mijn grootste probleem is tegenwoordig mijn afgenomen energie. Het enige dat ik daar tegenover kan stellen is wat ervaring. Maar of dat genoeg is tegen de jonge generatie die nu de dienst uitmaakt? Uitzonderlijke talenten als Barejev, Sjirov, Gelfand, Kamsky, Anand, te veel om op te noemen.” Om er na een korte adempauze schalks aan toe te voegen: “Misschien is het nog het verstandigste om even te wachten tot deze generatie over zijn hoogtepunt heen is.”

Zo'n vaart zal het wel niet lopen met de 33-jarige veteraan. Als halve-finalist uit de vorige cyclus begint Joesoepov in januari opnieuw aan het kandidatenavontuur tegen de zojuist genoemde Anand, terwijl zijn rating van 2630 hem nog steeds een respectabele plaats in de wereldtop garandeert. Bij nader inzien gelooft hij dan ook dat er maar twee factoren zijn die de afgelopen paar jaar een lichte rimpeling hebben veroorzaakt in een verder stabiele prestatiecurve. Zijn verloren kandidatenmatch tegen Timman, waarin hij zoals altijd buitengewoon veel energie had geïnvesteerd en de onvermijdelijke gewenningsperiode na zijn vestiging in Duitsland.

Deze verhuizing in de lente van 1991 betekende de afsluiting van een roerige periode. In zijn nieuwe huis aan een Beiers meer herstelde Joesoepov van de schotwond die hij opliep bij een brutale overval in zijn Moskouse flat. Bovendien schonk zijn vrouw er kort na aankomst het leven aan een dochter. Een half jaar geleden kwam er een zoon bij en dat sterkte de grootmeester in de gedachte dat hij zich definitief in Duitsland wil vestigen. “Ik geloof niet dat ik daarmee iemand van zijn boterham beroof. Het lijkt me eerder dat er voldoende jonge spelers zijn die kunnen profiteren van mijn ervaring.”

Hoewel hij de taal nog steeds nauwelijks spreekt is Joesoepov inmiddels volledig geïntegreerd in het Duitse schaakleven. Hij werkt regelmatig samen met grootmeesters als Hübner en Lutz, verdedigt het eerste bord van landskampioen Bayern München en maakte onlangs zijn debuut in het Duitse team.

Artoer Joesoepov spreekt met tevredenheid over zijn nieuwe leven. Ook in Tilburg heeft hij het naar zijn zin. Een liefhebber die hem voor de ronde toevoegde dat hem een zware taak wachtte werd gerustgesteld met de mededeling dat hij zich verheugde op nog vele zware taken. Wel moet de gevoelsmens toegeven dat hij niet geheel bestand is tegen de knock-out formule. “Het wordt er niet gezelliger op. Door het steeds uitdunnende spelersveld lijkt het wel alsof hier een of andere pest heerst.”

Met genoegen blikt hij vooruit naar zijn match tegen Anand. De favorietenrol van het Indiase snelheidswonder deert hem niet. “Als ik zelf mijn tegenstander had mogen uitzoeken had ik ook Anand gekozen. Hij lijkt me veruit de interessantste speler. Natuurlijk is het een nadeel dat hij erg snel speelt, maar daar staat tegenover dat het voor hem een handicap is dat hij langer geduld moet oefenen voordat hij mijn zetten ziet.” Een luchtige zienswijze voor een speler die verklaart dat hij nooit meer de topvorm heeft kunnen bereiken waarmee hij in 1986 Timman in hun eerste match versloeg omdat hij nooit volledig heeft kunnen wennen aan het snellere speeltempo van veertig zetten in twee uur.

Deelname aan de alternatieve WK-cyclus van de PCA heeft Joesoepov niet overwogen. De verklaring komt minzaam als altijd. “In Rusland zeggen ze dat het niet verstandig is om achter twee konijnen aan te rennen. Verder ben ik objectief genoeg om te weten dat ik in geen van beide cyclussen een kans maak om wereldkampioen te worden. Er zijn mensen met meer talent. Ik hoop gewoon op een mooie match tegen Anand. That's all.”

    • Dirk Jan ten Geuzendam