Suikerbiet omgebouwd tot leverancier van fructanen

Onderzoekers van de vakgroep Moleculaire Celbiologie van de Universiteit Utrecht hebben suikerbieteplanten genetisch veranderd. Hierdoor gaat de plant in plaats van suiker grote hoeveelheden hoogpolymere fructanen produceren, dat zijn aaneengeregen ketens (polymeren) van de bekende vruchtsuiker fructose.

Fructanen zijn bruikbaar als grondstof voor plastics, wasverzachters, en andere produkten die nu nog uit aardoliefracties worden gemaakt. Medefinanciers van het onderzoek zijn de stichting Scheikundig Onderzoek in Nederland en de Stichting voor Technische Wetenschappen, dit in het kader van een programma voor technolgische innovatie voor de industrie. Akkerbouwers zijn hard op zoek naar aantrekkelijke non-food gewassen.

Op het systeem is inmiddels octrooi aangevraagd, het zaadveredelingsbedrijf Van der Have b.v. uit Rilland heeft er een optie op.

Tot nog toe is alleen de cichoreiwortel een bron van fructanen. Nadeel van cichorei is, dat die alleen laagpolymere fructanen levert, in ketens van hooguit enkele tientallen fructose-eenheden. Daar zijn alleen laagcalorische zoetstoffen van te maken, voor andere industriële toepassingen is hoogmoleculair fructaan gewenst.

De moleculair-biolgen hebben gebruik gemaakt van een gen uit de bacterie Bacillus subtilis dat bij planten is ingebouwd. Dit gen zet de plant aan tot produktie van een enzym dat sucrose (gewone suiker uit de suikerpot) omzet in hoogmoleculaire fructanen met meer dan 100.000 fructose-eenheden per fructaanketen. Fructanen zijn goed oplosbaar in water en daardoor op eenvoudige wijze te winnen.

Veredelingsbedrijf Van der Have onderzoekt nu of het gen ook bij andere akkerbouwgewassen kan worden ingebouwd en of het fructaangehalte in de plant kan worden opgevoerd tot een niveau dat economisch te exploiteren valt.