Maansverduistering op maandag 29 november

In de vroege ochtenduren van maandag 29 november kunnen wij - mits de weergoden ons welgezind zijn - een totale maansverduistering waarnemen. De observatie van de vorige totale maansverduistering in de nacht van 9 op 10 december 1992 is hier in Nederland mislukt doordat er sprake was van een geheel gesloten wolkendek boven ons land. Pas in de nacht van 3 op 4 april 1996 kan men opnieuw getuige zijn van zo'n maansverduistering.

De aanstaande maansverduistering speelt zich af aan de westelijke horizon. Om 5.41 uur raakt de kernschaduw van de aarde de maanschijf. Er verschijnt op dat moment een klein 'deukje' aan de bovenkant van de fel verlichte maanschijf, dat geleidelijk groter wordt. Om 7.03 uur begint de totaliteit en is de maan geheel verdwenen in de kernschaduw van de aarde. De 46 minuten die daarop - in de ruimte staat de aarde dan precies op één lijn tussen zon en maan - prijkt onze satelliet als een zwak lichtende bol tussen de dan weer zichtbare sterren.

Het maximum van de verduistering wordt bereikt om 7.26 uur. Om 7.49 uur is de totaliteit ten einde en kan men bij voortgezette waarneming getuige zijn van een langzaam over de maanschijf heen trekkende kernschaduw van de aarde. Het einde van de totaliteit zal men echter niet of nauwelijks in Nederland kunnen waarnemen. De maan gaat n.l. die ochtend al om 8.28 uur onder en de zon komt op om 8.23 uur.

Bij de eerste aanraking van de aardschaduw staat de maan nog 22 graden boven de westelijke horizon, bij het begin van de totaliteit 10 en bij de laatste aanraking van de maan met de kernschaduw van de aarde slechts 4 graden.

Bij het waarnemen van een totale maansverduistering moet men ook eens letten op het feit dat alvorens de kernschaduw van de aarde voor het eerst de maanschijf raakt, deze zich eerst in de bijschaduw van de aarde begeeft, wat tot gevolg heeft dat de helderheid van de maanschijf heel duidelijk afneemt. Interessant is ook het verschijnsel - dat overigens zonder enig optisch hulpmiddel kan worden waargenomen - dat de rand van de aardschaduw onder alle omstandigheden en vanuit alle punten van de aarde bekeken, zich als een cirkelboog op de maan aftekent. Dat is alleen mogelijk bij de schaduw van een bol. Zo levert een maansverduistering ook het zoveelste bewijs van de bolvorm van onze planeet.

Een totaal verduisterde maan is nooit vrijwel geheel donker, doch meestal roodbruin of rossig van kleur. Dit wordt veroorzaakt doordat de aarde en haar atmosfeer tijdens een verduistering het zonlicht dat de maan beschijnt niet geheel en al kunnen wegnemen. Aangezien de aardse atmosfeer alleen de rode stralen laat passeren, kunnen dus slechts deze de maan bereiken.

Ook de atmosferische toestand van onze planeet speelt een grote rol bij het al dan niet optreden van een fraai kleurenspel tijdens een totale maaneclips. Vooral bij spectaculaire vulkaanuitbarstingen is dit laatste het geval. Er worden dan onvoorstelbare hoeveelheden as de atmosfeer ingeslingerd met als gevolg dat rekening gehouden moet worden met een zeer donkere eclips.

Op dit moment is er echter geen sprake van een vulkaanuitbarsting van grote omvang op onze planeet.

Er mag en kan dan ook op gerekend worden dat de komende maansverduistering een redelijk kleurrijk schouwspel te zien zal geven.