Gezichtsverlies voor Helmut Kohl; CDU'er Heitmann geen bondspresident

BONN, 25 NOV. Steffen Heitmann (CDU) heeft zich vanmorgen teruggetrokken als kandidaat voor het Duitse bondspresidentschap, dat volgend jaar mei vrijkomt als Richard von Weizsäcker na tien jaar aftreedt.

Kanselier Helmut Kohl, die hiermee politiek gezichtsverlies lijdt omdat hij Heitmann twee maanden geleden als kandidaat naar voren had geschoven, heeft “met groot respect” gereageerd op diens besluit, waarover al weken werd gespeculeerd. De SPD sprak vanmiddag van “de grootste nederlaag in Kohls carrière”.

Volgens Kohl is de 49-jarige Heitmann het slachtoffer geworden van een “een onverdraaglijke campagne, waarin hij op beschamende manier werd belasterd”.

Gisteren nog had de kanselier in de Bondsdag SPD-voorzitter Rudolf Scharping verweten dat deze Heitmann vorige week op een SPD-congres in Wiesbaden “een intellectueel beperkte conservatief”, “een arme man” en “een werktuig in de handen van Kohl” had genoemd. Scharping had al voorspeld dat Kohl zijn kandidaat spoedig zou laten vallen en hem - “zo is Kohl” - daarna “weer in de vergetelheid zou laten verzinken”. Volgens de SPD, en de meeste media, droegen de persoon en de opvattingen van Heitmann bij tot grotere verdeeldheid in Duitsland.

Heitmann, minister van justitie in de Oostduitse deelstaat Saksen en binnen en buiten zijn eigen CDU omstreden - onder meer wegens zijn opvattingen over 'het onderbrengen van Auschwitz in de Duitse geschiedenis' en in emancipatiekwesties - wil met zijn stap ruimte maken voor een andere Oostduitse presidentskandidaat. Hij noemde vanmorgen in Dresden zelf al zo'n kandidaat, de Berlijnse theoloog Richard Schröder, die in de eerste vrijgekozen Volkskammer in de DDR voorzitter van de SPD-fractie was.

Heitmann gaf “mijn zorg over ons land en over het ambt van bondspresident” als motief om zijn kandidatuur in te trekken. Hij zei niet verbaasd te zijn geweest over kritiek uit andere partijen en in de media en “in het algemeen” geen klachten te hebben over de steun die hij de afgelopen maanden uit de CDU heeft gehad.

In Bonn heet het nu in het CDU-hoofdkwartier (het Adenauerhaus) dat als de SPD bij de kandidatuur-Johannes Rau blijft, de CDU waarschijnlijk de voorzitter van het Constitutionele Hof in Karlsruhe, Roman Herzog, zal vragen voor de opvolging van Weizsäcker. Herzog is lid van de CDU en ook daarbuiten algemeen gerespecteerd, bijvoorbeeld ook in de FDP. Dat het die kant op zou kunnen gaan bleek ook uit de reactie die CSU-voorzitter Theo Waigel (minister van financiën) vanmorgen gaf. Volgens hem is er na het terugtreden van Heitmann nu “ruimte ontstaan voor een gemeenschappelijke kandidaat van de regeringspartijen”.

    • J.M. Bik