CDA en PvdA: richt het buitenlandse beleid meer op Duitsland

DEN HAAG, 25 NOV. De coalitiepartijen, CDA en PvdA, willen het Nederlandse buitenlandse beleid veel sterker op Duitsland en Midden-Europa richten dan tot nu toe. “Er is geen alternatief”, zei de PvdA'er Van Traa gisteravond in de Tweede Kamer: “Weg van de periferie, naar het hart van Europa.” Zijn CDA-collega De Hoop Scheffer pleitte voor “hechte bilaterale banden met Duitsland in het kader van het opbouwen van een continentaal Europees element van het Nederlandse buitenlands beleid”.

De Atlantische relatie blijft wezenlijk, maar zal niet meer dezelfde zijn, aldus De Hoop Scheffer. De veel hechtere relatie met Duitsland, die volgens hem nodig is, is “geen uitlevering” aan Duitsland en “geen exclusieve relatie”, want binnen het continentale Europese element valt ook de band met Frankrijk. En over de Nederlandse relatie met Frankrijk is in de Tweede Kamer wel vaker geconstateerd dat deze matig tot slecht is.

Zowel Van Traa als De Hoop Scheffer trachtten tijdens de begrotingsbehandeling Buitenlandse Zaken de indruk weg te nemen dat zij de Atlantische relatie met de Verenigde Staten zouden willen afzwakken. Maar, zei Van Traa: “Achtenveertig jaar na afloop van de Tweede Wereldoorlog is de Amerikaanse boodschap aan Europa: jullie moeten het in de eerste plaats zelf uitzoeken.” Het 'spagaat van Van den Broek', aldus de PvdA'er, is verleden tijd. Met dit spagaat worden de twee pijlers aangeduid van de naoorlogse Nederlandse buitenlandse politiek: NAVO/Amerika en de Europese Gemeenschap.

Een van de consequenties van de grotere gerichtheid op Duitsland was voor beide fracties dan ook dat het consulaat-generaal in Frankfurt niet mag worden gesloten. Minister Kooijmans heeft dat (om financiële redenen) voorgesteld; in het begrotingsdebat deze week wordt erover beslist. Ook de andere fracties waren gisteravond trouwens tegen deze sluiting.

De drang naar het Oosten van de regeringsfracties werd niet gesteund door de VVD en door het GPV. De VVD'er Weisglas waarschuwde ervoor om uit de huidige verwijdering tussen Europa en de VS niet de conclusie te trekken van een buitenlandspolitieke concentratie op Duitsland. Weisglas wil binnen de EG “per onderwerp allianties smeden met een of meer grote en/of kleinere landen”. De GPV'er Van Middelkoop wil met “alle grote spelers in het spel contact houden”.

Evenals bij de behandeling van de begroting van Ontwikkelingssamenwerking twee weken geleden lijkt een Kamermeerderheid voorstander van afschaffing van een afzonderlijke minister op dat terrein. De VVD'er Weisglas zei te hopen Kooijmans in de volgende kabinetsperiode terug te zien “met twee staatssecretarissen, één voor Europese zaken en één voor ontwikkelingssamenwerking”. Ook de CDA'er De Hoop Scheffer noemde dit “een voor de hand liggende optie”.