Trouwe vriendenkring leeft met Kaidanov mee

TILBURG, 24 NOV. Weinig grootmeesters die in het Interpolistoernooi een gooi doen naar de hoofdprijs, kunnen bogen op zo'n trouwe kring van meelevende vrienden als Grigory Kaidanov. Iedere avond bellen ze op vanuit Lexington (VS) om te horen hoe het hun schaakheld vergaat. Tot nog toe zijn de berichten positief. Overwinningen op Kupreichik, Campora en Piket brachten de ex-Rus voor het eerst tegenover Karpov. Van onwennigheid was geen sprake. Met de muizen van zijn handen diep in de jukbeenderen gedrukt hield Kaidanov de Fide-wereldkampioen eerst moeiteloos op remise. In de tweede partij kwam hij weer tot een onbeslist: de barrage brengt vandaag de beslissing.

De 34-jarige Kaidanov krijgt een twinkeling in zijn ogen als hij vertelt over de belangstelling van zijn achterban. Hij mag zich op grond van zijn rating tweede speler van Amerika noemen, in Europa geniet hij nauwelijks bekendheid. De grote ommekeer in zijn leven vond in '91 plaats. Hij keerde een treurig Sovjet-bestaan de rug toe en vestigde zich in de VS, waar hij werd gesteund door schaakvrienden die sympathie voor hem opvatten toen hij daar enkele simultaans en lezingen hield. Ze regelden een flat voor de grootmeester en zijn gezin. Kaidanov beschrijft die periode als een grote zonsopgang: “Het veranderde mijn hele leven. Mijn levensstijl, maar ook mijn schaakstijl.”

In de Sovjet-Unie had Kaidanov de status van een verdienstelijk grootmeester, maar hij brak geen potten. Die tijd herinnert hij zich nu als één doffe ellende: “Ooit verstreken er zes maanden zonder dat ik ook maar ergens kon spelen. Ik studeerde me suf, iedere dag weer, maar het had totaal geen zin.” Eenmaal in Lexington liet hij geen kans onbenut om aan de weg te timmeren. Blakend van werklust plaatste de nieuwkomer advertenties waarin hij zijn diensten aanbood als schaakleraar en begon in 1992 aan wat zonder overdrijving één van de meest opmerkelijke succesreeksen uit de schaakgeschiedenis genoemd kan worden. In één jaar tijd speelde de immigrant 29 toernooien en won er daarvan 25, waaronder grote klussen als het World Open en het US Open.

Kaidanov ziet nu een duidelijk verband tussen de lessen die hij gaf en zijn tweede schaakjeugd: “Collega's waarschuwden mij dat al dat lesgeven funest zou zijn voor mijn spel. Het tegendeel bleek waar.” Als lid van de VS-ploeg hoopt hij binnen zes maanden de 'green card' te krijgen. Het lesgeven levert hem voldoende middelen op om zijn gezin te onderhouden en hij kan schaken zonder de druk te moeten winnen. Hij spiegelt zichzelf geen grote doelen voor: “Ik probeer zo goed mogelijk te spelen, dat is altijd al mijn filosofie. Je spel lijdt er alleen maar onder als je speelt voor het geld.”

Sinds enige tijd werkt hij aan een nieuw initiatief, een eigen nieuwsbrief die hij publiceert onder de naam 'The Kaidanov Report'. Hierin analyseert hij al zijn partijen en beschrijft hij de toernooien waaraan hij meedoet. Voor het laatste nummer schreef Kaidanov ook een artikel over Karpov, dat met name handelde over diens partijen en stijl. Hij prijst zijn gelukkige hand van onderwerpkeuze: “Ik kon natuurlijk niet weten dat het zo snel van pas zou komen.”

    • Dirk Jan ten Geuzendam