Zangeres Björk: tussen Pippi en Debbie Harry

Concert: Björk. Bezetting: Björk Gudmundsdottir (zang), Guy Sigsworth en Leila Arab (toetsen), Ike Leo (bas), Tansay (drums), Talvin Singh (percussie), Dan Lipman (sax, dwarsfluit). Gehoord: 22/11 Noorderligt, Tilburg. Herhaling: 28/11 Paradiso, Amsterdam (uitverkocht).

Geisha, bosnimf, kindvrouwtje, sirene en eskimo. Björk Gudmundsdottir was het allemaal, binnen het uurtje waarin ze gisteravond haar Nederlandse podiumdebuut als solozangeres maakte in de uitverkochte zaal van het Tilburgse Noorderligt. Het eerste dat opvalt aan het zorgvuldig georkestreerde concert van de IJslandse popdiva, is de volstrekte afwezigheid van elektrische gitaren. Toetseninstrumenten en percussie staan er in overvloed, maar Björk houdt zich afzijdig van de gebaande paden in de rock & roll. In haar muziek draait het om de expressie, die ze bereikt met soms glasharde, dan weer elastisch vibrerende stem.

Haar cd met de enigszins misleidende titel Debut werd geproduceerd door Nellee Hooper, bekend van de dansmuziek van Soul II Soul. Na een tienjarige voorgeschiedenis als zangeres van de IJslandse groepen K.U.K.L. en Sugarcubes, bewijst Björk met haar solodebuut dat ze ruimschoots op eigen benen kan staan. Vooral de afwezigheid van schreeuwlelijk en trompettist Einar uit de Sugarcubes is een verademing. Björk ontpopte zich als een innemende podiumpersoonlijkheid met zowel Debbie Harry- als Pippi Langkous-achtige trekjes. Ze bracht haar teksten met kinderlijk raffinement, als de zelfverzekerde hoofdrolspeelster in het toneelstukje op de ouderavond. Ondertussen maakte ze een vrolijk huppeldansje in het lugubere Play Dead, en verbaasde ze zich op geëxalteerde toon over de merkwaardigheden van de menselijke natuur in Human Behaviour.

Dwarsfluit en discoritme, funkbas en orgelbegeleiding zorgden voor buitengewone popmuziek, terwijl de zangeres zich over de voorste rijen boog als een porseleinen pop die tot leven was gekomen. Het nummer met de schijnbaar tegenstrijdige titel Violently Happy werd voorzien van een organische house-beat, gespeeld op echte drums en percussie-instrumenten. Meer nog dan op de plaat, liet de zangeres in haar gekreukelde mantelpakje horen dat afwijkende popmuziek wel degelijk onderhoudend en dansbaar kan zijn. Bij het veelbelovende nieuwe begin hoort een overwegend Engelstalig repertoire, dat nog niet genoeg tijd in beslag nam om de avond te vullen. Na twee toegiften waren alle nummers op, en werd er hier en daar tevergeefs geroepen om oude nummers van de Sugarcubes. Terecht heeft Björk dat recente verleden achter zich gelaten, want in haar eentje is ze leuker en zingt ze beter dan ooit tevoren.