Witwas-speak, deel 2

Hoewel we in deel 1 van ons woordenlijstje Witwas-taal tot de P gevorderd waren, moeten we toch even één letter achteruit, naar de O van:

Ongebruikelijk. Omdat het volgens justitie niet aan de banken is 'om te bepalen wat verdacht' is, moeten zij nu alle transacties melden die 'ongebruikelijk' zijn. Een merkwaardig criterium, vooral nu gebleken is dat witwasoperaties in het Nederlandse bankwezen juist niet ongebruikelijk zijn. De eenvoudigste manier voor banken om onder deze meldplicht uit te komen is zich juist in witwassen te specialiseren. Dan hoeven ze alleen nog te bellen als iemand iets legaals komt doen.

“Zeg, ik had hier zojuist een spaarder die honderdvijftig gulden kwam storten voor zijn nieuwe auto. Hoogst ongebruikelijk.”

“Hou vast die man, we komen eraan.”

De eerste anekdotes over de onwerkbaarheid van de nieuwe wet zijn overigens al in omloop. Gespierd heerschap in lange leren jas komt koffertje gekreukte kleine coupures op buitenlandse rekening storten. Bank belt meldpunt, storter onderschept, blijkt manager van de Chippendales met de fooien van gisteravond.

Shelfcompanies. Plankbedrijfjes. BV's in Nederland of de Antillen, Limiteds in Engeland, Jersey, het eiland Man, Ierland, Hongkong of Gibraltar, Societes Anonymes in Panama of Corporations in Delaware USA, alleen bedoeld om geld wit te wassen. Ook: dekmantelfirma's.

Smurfen. Het opdelen van een grote som te witten geld in kleine porties en die door afzonderlijke personen (de smurfen) op verschillende bankkantoortjes laten wisselen of storten.

Terugleenmethode. Je stort zwart geld op een buitenlandse bankrekening en vervolgens 'leen' je van die bank hetzelfde bedrag, dat dan wit is.

Tien-procentstheorie. Uit de jaren dertig stammende maar onder opspoorders nog steeds aangehangen theorie dat één-tiende deel van alle sluikhandel wordt onderschept. Dient vaak als basis voor berekeningen van de omvang van de drugseconomie, die op dit moment zo'n 300 miljard dollar bruto per jaar zou bedragen. Critici van de tien-procentstheorie, zoals de schrijvers van het Canadese User Report, waarschuwen tegen zulke gissingen “omdat ze vanzelf een waarheidsgehalte aannemen dat ze niet verdienen”.

Vluchtbank. (Buitenlandse) bank waar zwart geld op gestald wordt.

Voorwas. Het woord zegt het al: fase 1 van de witwas. Je brengt bijvoorbeeld wat geld onder in een shelfcompany. Gebruikmakend van de terugleenmethode koop je een huis, dat je met grote winst doorverkoopt aan de shelfcompany. Die jou - de hoofdwas - wit betaalt met je eigen zwarte geld.

Voorwerpen. Volgens de oude wet kon heling alleen 'voorwerpen' betreffen. Het helen van geld - wat witwassen deels is - was niet strafbaar. Contant geld werd door de rechter soms wel als 'voorwerp' opgevat, maar giraal geld nooit. Om witwassers harder te kunnen straffen heeft de Commissie 'Pluk Ze' ervoor gezorgd dat 'voorwerp' in de wet werd vervangen door 'goed,' dat alles dekt.

XTC-zaak. In 1992 werd in Amsterdam een misdaadsyndicaat opgerold dat met het maken en verhandelen van de mode-drug XTC honderden miljoenen omzette (en gedeeltelijk via ABN Amro witwaste). Voor Justitie betekende de 'XTC-zaak' vooral een kennismaking met een voor Nederland toen nog ongekende graad van professionele criminele bedrijvigheid. Als zodanig is het een vaak aangehaalde landmark-case.

    • Jan Kuitenbrouwer