Kritisch onthaal banenplan EU

BRUSSEL, 23 NOV. Met minder dan drie weken te gaan voor de Europese top in Brussel hebben de 12 lidstaten van de Europese Unie nog steeds geen helder beeld voor ogen hoe ze samen de oplopende werkloosheid kunnen bestrijden. De eerste proeve van het Witboek over economische groei, concurrentie en werkgelegenheid - opgesteld door voorzitter Jacques Delors van de Europese Commissie - kreeg gisteren een uiterst kritisch onthaal op een bijeenkomst van de ministers van finaciën.

In het (concept)-Witboek schrijft Delors dat de Europese Unie zich ten doel moet stellen om tot het jaar 2000 ten minste 15 miljoen nieuwe banen te scheppen, teneinde het huidige werkloosheidscijfer van 11 procent min of meer te halveren. Daarvoor is vanaf het midden van de jaren negentig een jaarlijke economische groei van ten minste 3 procent nodig. De investeringsquote moet omhoog van 19 procent op dit moment tot rond de 23 à 24 procent.

Nederland heeft, anders dan sommige andere landen, geen moeite met het opnemen van dergelijke specifieke, cijfermatige doelstellingen in het komende Witboek. Maar Nederland vindt wel dat Delors tot dusver in gebreke is gebleven bij het aangeven van “een realistisch scenario” om de beoogde doelen ook te bereiken.

Geen kwaad woord over de doelstellingen, maar het getal van 15 miljoen banen blijft toch een beetje in de lucht hangen, aldus minister Kok van financiën gisteravond. Dat geldt ook voor de andere getallen. Nederland bij voorbeeld durft bij zijn groeivoorspellingen de komende jaren niet verder te gaan dan een bescheiden 1,75 procent, terwijl de commissie uitgaat van bijna het dubbele, zonder dat overigens te beredeneren. Kok zei dat het Witboek daarom “nog een keer stevig door de molen” moet bij de Commissie, en dat er zowel voor de Commissie als voor de lidstaten nog een flinke portie huiswerk valt te maken.

Anders dan het Witboek dat de Europese Commissie in de jaren tachtig opstelde voor de totstandkoming van de interne Europese markt, zal het Witboek over groei en werkgelegenheid slechts aanbevelingen doen. Bindende richtlijnen voor een gemeenschappelijke aanpak van het werkloosheidsprobleem zullen er niet in staan. Onder andere Duitsland, Frankrijk en Engeland voelen er weinig voor dat in het Witboek al te veel cijfermatige doelstellingen worden geformuleerd. Dat wekt alleen maar hooggespannen verwachtigen die niet waargemaakt kunnen worden, wat tot extra frustraties zal leiden.

Het felst zette zich gisteren de Britse minister Clarke af tegen het ontwerp-Witboek. Hoewel in het concept slechts in voorzichtige bewoordingen wordt gesproken over de mogelijkheid van arbeidsherverdeling en arbeidsduurverkorting, wekte Clarke de indruk dat de Europese Commissie het probleem van de werkloosheid alleen maar wil aanpakken door nog meer mensen werkloos te maken. “Waanzin”, aldus de Britse minister op een door hem belegde persconferentie.

Maar Clarke stond tamelijk alleen. Voorzitter Delors van de Europese Commissie repliceerde met de vraag waarom de Britten van elk overleg een soort wedstrijd willen maken en waarom ze altijd denken in termen van winnaars en verliezers. En minister Kok zei dat er tussen de Commissie en de lidstaten geen verschil van mening bestaat over de betekenis van het herverdelen van werk. De belangrijkste taak is herstel van concurrentiekracht en het werken aan een gezonde basis van economische groei. Daarnaast kunnen bepaalde vormen van herverdeling van werk van belang zijn, maar herverdeling van werk kan nooit “de hoofdroute” zijn, aldus Kok.

De ministers van finaciën zullen zich op 5 december opnieuw over het Witboek buigen, in een poging om dan alsnog, gezamenlijk, substantiële aanbevelingen te kunnen doen die vervolgens door de regeringsleiders van de 12 lidstaten kunnen worden bekrachtigd. Waarnemers in Brussel rekenen erop dat Delors tegen die tijd nog met belangrijke aanvullingen zal komen op het Witboek om daarmee de gemeenschappelijke aanpak wat extra politiek gewicht te geven. Tegenover de ministers van financiën, die in het verleden vaker kritisch hebben gestaan tegenover zijn ambitieuze plannen, zal hij nog niet het achterste van zijn tong hebben laten zien, zo wordt gezegd.