Joodse kolonisten zijn doodsbang voor de komst van een Palestijnse politie; 'Dit zijn geen agenten, maar soldaten'

TEL AVIV, 23 NOV. “Als een Palestijnse politieagent me wil arresteren zal ik schieten om hem te doden.” Pinhas Wallenstein, een van de leiders van de 120.000 kolonisten in de bezette gebieden, knipperde niet met zijn ogen toen hij gisteravond deze krasse uitspraak deed in een vraaggesprek voor de Israelische televisie.

Niets houdt de Israeliërs meer bezig dan de komst van gewapende Palestijnse politieagenten naar Jericho en de Gaza-strook. “Ik ben er doodsbang voor”, zegt een vrouw in een kleine nederzetting op de Westelijke Jordaanoever. “We hebben ze al in Jericho (op de televisie) in hun gevlekte uniformen zien marcheren. Dat zijn geen politieagenten, dat zijn Palestijnse soldaten.”

Als de besprekingen tussen Israel en de PLO over de taakverdeling tussen de Palestijnse politiemacht en het Israelische leger tijdig worden afgerond, zal 13 december een van de moeilijkste dagen voor de kolonisten zijn. Dan zullen volgens plan 15.000 Palestijnse politieagenten, onder wie hoogstwaarschijnlijk zevenduizend soldaten van het Palestijnse bevrijdingsleger, geleidelijk het toezicht gaan uitoefenen in het autonome Jericho en in de autonome Gazastrook.

Chanan Porath, een parlementariër van de Nationale Religieuze Partij en een van de kopstukken van Gush-Emunim, het blok der getrouwen, liet gisteren weten dat hij zijn oren niet kon geloven toen een hoge Israelische officier hem vertelde dat Israel van plan is vrijwel al het politiematerieel dat in de bezette gebieden is opgeslagen, aan de PLO over te dragen. Zijn schrikreactie was typerend voor de enorme psychologische moeilijkheden waarvoor de nieuwe situatie de kolonisten stelt. Ze voelen zich bedreigd en ook in de steek gelaten door hun land, zeker sinds 1977, toen Likud aan de macht kwam, maar ook daarvoor, hun aanwezigheid in de bezette gebieden aanmoedigde als steunpilaar van de historische en religieuze aanspraken op 'Erets-Israel', het land van Israel.

President Chaïm Weizman heeft de geestelijke nood van de kolonisten, zeker van degenen die om idealistische redenen zich in de bezette gebieden hebben gevestigd, goed begrepen. Na een bezoek aan Kiryat Arba, de joodse wijk bij Hebron, vroeg hij het Israelische volk begrip voor hen op te brengen en deze groep Israeliërs niet als een soort ideologisch uitschot te behandelen. Het zijn echter de extremisten onder de kolonisten - de Kach-kern in Kiryat Arba die nog drinkt uit de ideologische beker van de in New York vermoorde rabbijn Meir Kahane - die met hun 'veiligheids- en wraakacties' tegen de Palestijnse bevolking het beeld vertroebelen. Deze groep is erop uit Palestijnse tegenacties uit te lokken om het proces van actie en reactie in de bezette gebieden een nieuwe impuls te geven, zodat de overeenkomsten van Oslo ongedaan worden gemaakt.

Tijdens de regeringszitting gisteren trok de minister van milieuzaken, Jossi Sarid (Merets), ongekend fel van leer tegen deze “fascisten en oproerkraaiers” uit Kiryat Arba, die naar zijn zeggen de Palestijnen met hun nachtelijke acties onder grote spanning zetten. Hij beschuldigde het leger ervan met zijden handschoenen tegen deze ideologisch gemotiveerde ordeverstoorders op te treden.

Pag.4: Nederzettingen in verwarring

Hoge officieren van leger en politie schoven elkaar de verantwoordelijkheid toe voor de opmerkelijke vrijheid van handelen die deze kolonisten is gelaten, zonder dat besloten werd men wat wanneer zou moeten worden gedaan. De regering Rabin zal daar komende zondag tijdens de wekelijkse zitting weer over delibereren.

Richtlijnen van de juridische adviseur van de regering zullen dan met steun van minister van justitie Liba'i ter tafel komen om het staatsgezag ook aan de extremisten onder de kolonisten op te leggen. Het huidige vacuüm tussen leger en politie, waarin het extremisme onder de kolonisten woekert, mag en zal volgens de meerderheid van ministers niet blijven voortbestaan. Een democratische staat kan dat niet tolereren.

Legerkringen voorzien grote moeilijkheden tussen het leger en de kolonisten; bloedvergieten valt daarbij niet uit te sluiten. Onduidelijkheid is misschien wel een gepaste onderhandelingstechniek tijdens geheim overleg, maar is slecht beleid als het om de voorlichting en voorbereiding gaat van degenen die in eerste instantie de prijs voor de verzoening tussen Israel en de PLO moeten betalen. De kolonisten hebben er nog steeds geen flauw benul van waar ze aan toe zijn. De uitspraken van Israels leiders in dit moeilijke onderhandelingsproces zijn niet goed op elkaar afgestemd en zaaien verwarring.

Enerzijds houdt premier Yitzhak Rabin stug vol dat geen der joodse nederzettingen volgens de akkoorden van Oslo hoeft te verdwijnen, terwijl anderzijds onder-minister van buitenlandse zaken Jossi Beilin zegt dat een deel van de nederzettingen onder vreemde (lees Palestijnse) soevereiniteit komt.

Wie er ook gelijk heeft of krijgt, op 13 december onstaat een geheel nieuwe situatie. Gewapende Israelische kolonisten en gewapende Palestijnse politieagenten zullen elkaar op de wegen in de autonomiegebieden ontmoeten. Dat is de consequentie van de akkoorden van Oslo, waarin het voortbestaan van de nederzettingen (voorlopig) wordt gecombineerd met het begin van de Palestijnse bestuursautonomie in Jericho en Gaza. Er is heel veel goede wil voor nodig om deze bijzondere en nooit eerder beproefde coëxistentie tussen joodse kolonisten en Palestijnen te doen slagen.

Is deze situatie de tijdbom onder de akkoorden van Oslo? Op het Israelische leger, dat zich vrijelijk over de wegen in de beide autonome gebieden mag bewegen, komt de zware verantwoordelijkheid te liggen botsingen tussen gewapende kolonisten en gewapende Palestijnse agenten te voorkomen. Dat is, na alles wat hij al heeft gedaan, de verantwoordelijkheid bij uitstek van premier Rabin. Van zijn leiderschap - en natuurlijk ook van dat van PLO-leider Yasser Arafat - zal het afhangen of de spanning zich op een gecontroleerde manier kan ontladen. De Palestijnen komen op 13 december, bij het begin van de autonomie, in een onafhankelijkheidsroes. Bij de gedachte daaraan lijken de kolonisten dronken van ongeluk en angst te worden. Israeliërs en Palestijnen staan enkele spannende weken te wachten, omdat het in Oslo bedachte autonomie-experiment onder zeer moeilijke omstandigheden begint.

    • Salomon Bouman