'Dichteres van betekenis' blijkt man

AMSTERDAM, 23 NOV. Achter de veelgeprezen, jonge dichteres Marieke Jonkman blijkt de dichter Anton Ent schuil te gaan. Dit laat Ent weten in een interview met poëziecriticus Guus Middag, dat vrijdag in het Cultureel Supplement van deze krant wordt gepubliceerd.

In maart 1991 debuteerde Marieke Jonkman bij uitgeverij Van Oorschot met de bundel Dochters van het donker. “Een dichteres van betekenis is opgestaan,” schreef Hans Warren in de Provinciale Zeeuwse Courant. Jonkmans gedichten, waarin te lezen viel over zelfmoord, sadisme, waanzin, incest, ziekte en dood, deden het ergste vrezen over degene die ze geschreven had. “Nu besloot in mij een levendige vrouw/en mogelijke bruid geen suïcide te plegen//met een touw.” En: “Zo niet, /dan zal een lauwe uitgespuwde vrouw lauw/in/het/trapgat/hangen.” Zoals Middag in deze krant schreef: “Als de dichteres bedoelde wat hier stond, dan was er maar één reactie mogelijk: niet lezen, maar onmiddellijk hulp bieden.”

Een jaar later al volgde een tweede bundel, Plejaden, net als de eerste door de kritiek met enthousiasme verwelkomd: 'sterk, vreemd, bijzonder, intrigerend en spannend'. Marieke Jonkman, zo bleek uit de zeer summiere gegevens die de dichteres in een tijdschrift over zichzelf verstrekte, was een vrouw uit Beekbergen, geboren in 1963, werkzaam als orthopedagoge. Foto's waren van haar niet beschikbaar, noch interviews, of iets anders dat informatie over haar persoon en bedoelingen kon geven. Er zijn wel meer dichters die niet geïntroduceerd worden met interviews en biografieën, maar opvallend genoeg werd in vrijwel alle recensies de behoefte getoond om te weten wie Marieke Jonkman zou kunnen zijn. “Dat ik nieuwsgierig naar haar ben komt door haar gedichten,” schreef Ad Zuiderent in Trouw.

Onlangs liet de dichteres plotsklaps via haar uitgever weten dat zij, bij het verschijnen van Dieptevrees, haar derde bundel, bereid was een interview af te staan. Anton Ent, achter wie zich de in 1939 geboren, bij De Arbeiderspers publicerende leraar Henk van der Ent schuilhoudt, vertelde aan Middag dat hij niet zozeer van een pseudoniem gebruik maakt, maar dat Marieke Jonkman een zelfstandig personage is dat hem af en toe 'overkomt'. Hij kan niet besluiten om 'als Marieke' een gedicht te schrijven, Marieke is er, of zij is er niet. Wellicht is zijn geval enigszins vergelijkbaar met dat van de Portugese dichter Fernando Pessoa, die zelfs meer dan één heteroniem aan het woord liet.

Anton Ent debuteerde, net als Jonkman, in het christelijk literaire tijdschrift Woordwerk, maar zijn poëzie verschilt sterk van de wanhopige gedichten die Jonkman schrijft. Hoewel Ent geen onbekende dichter is, geniet hij toch niet de reputatie die Marieke Jonkman zich met twee bundels vol 'onbeschaamde heftigheid' wist te verwerven.