Poppen als oude, rondvliegende lappen en andere chaos

Voorstelling: Het leven een droom door Huis aan de Amstel, vanaf 8 jaar. Tekst naar Calderón de la Barca. Regie: Liesbeth Coltof. Spel: Roel Adam, Arnoud Bos e.a. Gezien: 20/11 Provadja Alkmaar. Inf. 020-6229328.

Voorstelling: De ridder van La Mancha door Speeltheater Holland, vanaf 8 jaar. Tekst: Pieter Vrijman. Muziek: Roel van Oosten. Regie: David Prins. Spel en zang: Onny Huisink, Bing Wiersma e.a. Gezien: 15/11 Stadsschouwburg Haarlem. Inf: 02993-72295.

Met Peer Gynt bij het RO Theater, de bemoeienissen met de Holland Festivalproduktie Voyeurs 2 en de zwarte komedie Siberië bij haar eigen Huis aan de Amstel is regisseuse Liesbeth Coltof bezig om artistieke wegen te verkennen buiten de in het jeugdtheater vertrouwde kleinschaligheid. Ook haar keuze voor Het leven een droom van de Spanjaard Calderón de la Barca (1600-1681) wijst in die richting.

Omdat in de sterren staat dat zijn zoon op zal groeien tot een monster sluit de koning van Polen hem op. Wanneer het moment van de troonsopvolging daar is, krijgt de prins één dag om het ongelijk van de sterren te bewijzen, maar het effect van jaren eenzame opsluiting ontneemt hem elke mogelijkheid tot normaal gedrag. Het Poolse volk ziet echter niets in het alternatief van een Russische troonpretendent en bevrijdt de eigen prins, die vervolgens de wapens tegen zijn vader opneemt. Het is een beetje Shakespeare op z'n Spaans: de ingewikkelde intrige, de misverstanden, de persoonsverwisselingen en de nar-achtige figuur die ronddartelt. In plaats van Elisabethaanse muziek klinken hier een gitaar en stevig gezongen liederen uit de Spaanse vroeg-Barok.

Huis aan de Amstel presenteert dit historisch kostuumstuk alsof het de gewoonste zaak van de (jeugdtheater)wereld is. In de kleedhokjes terzijde hullen de dames zich razendsnel in pruik en gewaden met enorme heuppartij. De heren vechten een opzichtig rondje zwaard. Wanneer er gewurgd wordt, duurt dat minuten lang en regelmatig bedienen de spelers zich van gestileerde gebaren, alsof ze hun tekst voor een slecht horende zaal ondersteunen. Dat heeft het effect van een vette knipoog: hoogeëerd publiek, zie ons hier een toneelstuk voor u opvoeren.

Ondanks deze aantrekkelijke kanten heeft dat publiek het niet gemakkelijk. Alle figuren hebben in kort bestek een ingewikkeld verhaal te vertellen. Dat zorgt voor veel tekst en die is, afgezien van enig anachronistisch gescheld - klootzak, eikel, lul - plechtig en gedragen: 'ik twijfel niet aan jouw intenties - hij verwerft het leven - de wreedste der planeten kan de vrije wil wel buigen, maar niet breken'. Anderhalf uur daarvan is van achtjarigen wat veel gevraagd.

Ook Speeltheater Holland waagt zich met De man van La Mancha aan grootschaligheid. Op de speelvloer strijden zes acteurs/zangers, drie muzikanten en een aantal flink uit de kluiten gewassen poppen om de aandacht. Geïnspireerd door Cervantes schreef Pieter Vrijman een interessant script. Don Quichote en Sancho ontmoeten een rondreizende troep poppenspelers. De ridder laat zich zo door hun spel meeslepen dat hij met de poppen op de vuist gaat. De baas van het groepje begrijpt dat hij in deze zonderling zijn ideale, want onvoorwaardelijk gelovige publiek heeft gevonden en ontlokt aan diens wilde fantasieën over Dulcinea een nieuw verhaal voor in zijn kast. Roel van Oosten zorgt voor prettige muziek, compleet met aria's en groepsgezang.

Helaas gaat het experiment ten onder in de overkill van op zichzelf sterke elementen en het ontbreken van een strakke regie. Zelden zag ik zo'n onrust en chaos op het toneel. Don Quichote maait voornamelijk woest en luidruchtig om zich heen. De rommelig uitziende poppen voeren hun volkse stukjes op. Als ze alleen waren geweest zou dat prachtig werken, maar tussen alle gedoe lijken ze vooral op rondvliegende oude lappen. Wanneer de zangers zich groeperen voor een lied loopt iemand anders op te ruimen en zelfs de muzikanten blijven niet op hun plaats. De klarinettist is overigens een wandelend rustpunt. Mooie muziekjes blazend dwaalt hij door de voorstelling. Wel gaf hij me het gevoel in het verkeerde klassieke verhaal te zitten: met zijn zwarte pak en hoge hoed is hij sprekend Prikkebeen.