Kooijmans roept in Zuid-Afrika op tot deelname verkiezingen

JOHANNESBURG, 22 NOV. De nieuwe interim-grondwet voor Zuid-Afrika biedt voldoende waarborgen voor alle partijen om deel te nemen aan de eerste algemene verkiezingen in april volgend jaar. Met deze indruk sloot de Nederlandse minister van buitenlandse zaken P.H. Kooijmans zaterdagavond zijn driedaagse bezoek aan Zuid-Afrika af.

Op een personferentie voor zijn vertrek deed de bewindsman een oproep aan de partijen van de Vrijheidsalliantie om mee te doen aan de verkiezingen. De alliantie van conservatieve zwarte en blanke partijen en leiders van etnische thuislanden verzetten zich tegen de grondwet, omdat deze te weinig autonomie voor streekregeringen zou bevatten. “Het is nu tijd de bezwaren op te geven en te proberen op democratische wijze de tekortkomingen in het bestaande akkoord te veranderen. Wie mokkend terzijde gaat staan, marginaliseert zichzelf”, aldus Kooijmans.

In de Zuidafrikaanse verhoudingen zijn Kooijmans' uitlatingen eens te meer een bewijs dat de internationale gemeenschap steun geeft aan het politieke centrum van de Nationale Partij en het Afrikaans Nationaal Congres, waarop het akkoord over de overgang van apartheid naar democratie rust. De minister sprak tijdens zijn bezoek onder meer met de hoofdrolspelers in de Zuidafrikaanse politiek: president F.W. de Klerk, ANC-president Nelson Mandela, en Inkatha-leider Mangosuthu Buthelezi. In de ontmoeting met Buthelezi, een voorman van de Vrijheidsalliantie die dreigt niet mee te doen aan de verkiezingen, leidde Kooijmans' openlijke steun voor het overgangsproces tot een aantal scherpe woordenwisselingen.

De minister meent dat aan de controverse tussen voor- en tegenstanders van de interim-grondwet “misvattingen en wantrouwen” ten grondslag liggen. Hij meent dat de functies en bevoegdheden voor de provincies in Zuid-Afrika “in belangrijke mate” tegemoet komen aan de federale verlangens van de Vrijheidsalliantie. “Het woord federalisme zegt op zichzelf niks. Het gaat om de inhoud van de verhoudingen tussen de internationale staat en de samenstellende bestanddelen daarvan. Ik hoop dat de heer Buthelezi zich bij nader inzien realiseert dat het niet goed is buiten te blijven staan. Hij is een geslepen politicus, die weet waar zijn eigen belang ligt en dat van de mensen die hij vertegenwoordigt”, aldus Kooijmans.

De bewindsman sprak ook met vertegenwoordigers van de Vrijheidsalliantie en het linkse Pan Afrikaans Congres (PAC). Zaterdag bezocht hij het zwarte township Alexandra nabij Johannesburg en ontmoette hij mensen uit de culturele wereld. Gevraagd of hij na drie dagen een boodschap had voor de Nederlanders in Zuid-Afrika, van wie sommigen gezien de onzekerheid en het geweld overwegen terug te keren, zei Kooijmans: “Ze leven hier meestal al lange tijd. Geef de democratie een kans in Zuid-Afrika, zou ik hen willen zeggen”.