EU belooft Serviërs versoepeling sancties

LUXEMBURG, 22 NOV. De Europese Unie is onder voorwaarden bereid de Serviërs “geleidelijke schorsing” van de sancties in het vooruitzicht te stellen. Dit is vanochtend afgesproken tijdens een extra vergadering van de ministers van buitenlandse zaken van de Europese Unie.

Zij stellen als strikte voorwaarde dat de Bosnische Serviërs de moslims tegemoet komen met territoriale concessies. De moslims moeten uiteindelijk over éénderde van het grondgebied van Bosnië-Herzegowina kunnen beschikken. “Als de Serviërs daaraan voldoen kan van de Bosnische regering verwacht worden dat ze ook akkoord gaan”, aldus minister Kooijmans vanmiddag. Ook moet er voor de door Serviërs bezette Kroatische gebieden een leefbaar politiek en humanitair klimaat zijn geschapen. De wegen waarlangs hulpkonvooien reizen moeten veilig zijn en er moet uitzicht zijn op een politieke oplossing.

De Nederlandse minister zei de gekozen oplossing “buitengewoon moeilijk” te vinden, omdat de beginselen waarvoor Europa koos bij de vredesconferentie van Londen in het najaar van 1992, “nu zijn verlaten”. Maar gezien de dreigende humanitaire ramp en het uitzichtloze, almaar voortdurende oorlogsgeweld vond hij toch dat er voor deze weg gekozen kon worden. “Dit is een laatste offensieve poging van de Europese Unie om het geweld te stoppen”.

Volgende week maandag houdt de Europese Unie met de strijdende partijen in Genève een beslissende bijeenkomst. Daar zal onder meer duidelijk worden gemaakt dat na het inwerking treden van een vredesregeling tegenstand van “ongecontroleerde elementen”, niet meer zal worden getolereerd. “Daar zal met alle geëigende middelen, inclusief luchtaanvallen tegen worden opgetreden”. Kooijmans zei het van het grootste belang te vinden dat “de Serviërs niet de gelegenheid wordt geboden om onder de territoriale concessies uit te komen”. De minister stelde als voorwaarde dat de de Verenigde Staten het “ermee eens zijn dat dit de goede weg is”. Dat is volgens hem vooral van belang voor het geleidelijk schorsen van de sancties, de consequenties van de Europese betrokkenheid bij het uitvoeren van een vredesplan en “de mogelijke garanties aan de Bosnische moslims”.

EU-onderhandelaar Owen zei vanochtend “dat sommige elementen de oorlog gedurende de winter willen voortzetten.” Die zouden volgens Owen een “beslissende slag in het voorjaar of de zomer willen voeren”. De VN-generaals Cot en Briquemont zeiden dat “als de strijd doorgaat, ongeacht de humanitaire inspanning, we een hoop levens bij de bevolking gaan verliezen” .

    • Folkert Jensma