Zeist; Zeist wil weer chic vermaak bieden

Zeist ondergaat een transformatie die de stad moet herstellen in haar oude luister. Met de energieke rol die VVD-wethouder J.A. van Halteren daarbij vervult, is niet iedereen even gelukkig. “Het is het betere doordouwwerk.”

ZEIST, 20 NOV. Onverstoorbaar speelt het carillon van het Zeister raadhuis door het lawaai van hamers, boren en zagen heen. Aan weerskanten van het gemeentehuis wordt ijverig gewerkt aan het herstel van het eens zo rustieke centrum. Als de werkzaamheden achter de rug zijn, wil Zeist weer een plaats zijn voor chic vermaak, een reputatie die de stad in het verleden de titel Parel van de Stichtse Lustwarande opleverde.

De transformatie van het 60.000 inwoners tellende Zeist is VVD-wethouder J.A. van Halteren van stadsvernieuwing bijna fataal geworden. Als 'privé-persoon' had hij bij relaties van de gemeente een bijdrage gevraagd voor een boek over 25 jaar stadsvernieuwing in Zeist. Pas na langdurige politieke debatten gaf Van Halteren eind vorige maand onomwonden toe dat hij het eens was met het oordeel van raad en college dat dit een 'omstreden' en 'niet-gelukkige' activiteit was.

Van Halteren had met zijn sponsoractie ook vergeefs aangeklopt bij de overbuurman van het gemeentebestuur, de gebroeders Ruijs. Jos en Gerard Ruijs werken aan de trots van de familie, de herrijzenis van het grand theater-hotel-restaurant Figi. In de jaren twintig en dertig beleefde Figi roemruchte tijden, toen de beau-monde van de Heuvelrug hier bijeen kwam. Vorstenhuizen en presidenten sliepen er. “Vroeger was Figi dé ontmoetingsplaats van de regio. De bekendheid was enorm”, zegt Jos Ruijs. “Wij denken dat dat terug kan komen.”

Veertig miljoen kost het nieuwe Figi: een hotel, café, restaurant, theater, concertzaal, bioscoopzalen, vergaderzalen en een parkeergarage bijeen. Het theater met vijfhonderd zitplaatsen zal volgens Figi-directeur Gerard Ruijs aan de hoogste eisen voldoen. Een troef van de familie is het nabijgelegen Slot Zeist. Dit zeventiende-eeuwse landhuis van Willem Adriaan van Nassau-Odijk wordt sinds de restauratie in 1969 weer gebruikt voor feesten en partijen. De horeca-exploitatie is in handen van Ruijs. De broers verwachten dat de combinatie van activiteiten in het nieuwe Figi en in het Slot ongekende mogelijkheden zal bieden.

Sinds de katholieke slagersfamilie Ruijs begin deze eeuw in het protestantse Zeist neerstreek, heeft zij zich gespecialiseerd in genotstrelende activiteiten. Het begon met de overname van lunchroom Figi in 1917. Tegenwoordig is de naam Ruijs verbonden aan een banketbakkerij, het Figi-complex, een meubileerinrichting en een bureau voor binnenhuisarchitectuur.

In 1946 werd oom Theo de eerste katholieke wethouder in Zeist en ook nu nog is een Theo Ruijs wethouder voor het CDA. De verstrengeling heeft tot gevolg dat de familie voorzichtig moet opereren. Jos Ruijs: “We moeten op eieren lopen en dat loopt langzaam.” Om vermenging van belangen te vermijden werd niet wethouder Th. Ruijs van ruimtelijke ordening met de renovatie van het centrum belast, maar zijn VVD-collega Van Halteren. Bij alle vergaderingen waar het onderwerp Figi ter sprake kwam, verliet wethouder Ruijs de zaal.

Toch kwam de familieband goed van pas. De bouw van een hotel-theatercomplex is een riskante aangelegenheid, maar via zwager Richard Lubbers werd de benodigde steun gevonden bij Hollandia Kloos, het familiebedrijf van premier Lubbers. “Als je zo iemand in je familie hebt, kun je soms gemakkelijker een besluit nemen”, erkent Jos Ruijs. “Maar het plan is op ieder niveau uitvoerig gescreend, hoor.”

Het nieuwe Figi vordert gestaag, maar het is niet zonder slag of stoot gegaan. Notabele inwoners van Zeist als oud-minister mr. I.A. Diepenhorst protesteerden vergeefs tegen de omvang van het complex. De bouw van de parkeergarage is tot nu toe geblokkeerd door verzet van een groep academisch geschoolde buurtbewoners.

PvdA-fractieleider A. Wachter, tevens voorzitter van de Zeister Kunststichting, bekijkt de gang van zaken met gemengde gevoelens. Als kunstminnaar ziet hij het belang van een cultuurtempel en met Figi krijgt Zeist iets waar geen gemeente van vergelijkbare omvang aan kan tippen. Maar ook hij maakt zich zorgen over de afmetingen. “De dakgoot wordt zo hoog als de punt van de raadhuistoren.”

De PvdA-fractieleider is evenmin te spreken over de “merkwaardige besluitvorming. Het is het betere doordouwwerk met het idee dat dat krachtdadig bestuur is. Van Halteren wil door groots en meeslepend besturen nog iets afleveren.”

    • Bert Determeijer