Niet slecht voor een kind

Ik was nieuwsgierig hoe de jonge Vietnamees Dao Thien Hai het in het Interpolistoernooi zou doen. We horen nog niet veel over Vietnamese schaaksuccessen, maar dat kan veranderen. In het boek van David Wurman Chinesisches Schach, Koreanisches Schach staat een artikel van Pham Cong Thanh over de belangrijke plaats die het schaken al eeuwen in de Vietnamese maatschappij inneemt. Geen café waar 's avonds niet het hartverwarmende gekletter van de schaakschijven klinkt, gehanteerd door geslepen beroepsspelers, die met vrolijk geklets de kracht van hun zetten verhogen. Schijven, geen stukken, want het is het Chinese schaak dat daar beoefend wordt, niet het onze. Sterke schakers werden geroepen tot hoge posities in overheidsdienst, op de militaire scholen was het schaken een belangrijk vak, koninkrijken werden verworven door een overwinning in het schaakspel en vorsten doofden de pijn van een zware operatie door te schaken. En overal werden tot vermaak van het volk, waarvan slechts zeer weinigen de nobele schaakkunst niet machtig waren, schaakpartijen met levende stukken gehouden, met olifanten, paarden en kanonnen. De kleinste dorpjes organiseerden zulke partijen en als ze te arm waren om olifanten te kopen, behielpen ze zich met grote vlaggen waar de schaaksymbolen op waren geverfd.

Dit alles klinkt zeer feestelijk en het is jammer dat wij hier zo weinig van weten, doordat het schaakspel zich in de loop der eeuwen in verschillende werelddelen verschillend ontwikkeld heeft. Ik vroeg me af of na de Chinezen ook de Vietnamezen zich opmaakten om de wereld van het westerse schaak te veroveren. Als het zo zou zijn, was Dao Thien Hai de aanvoerder van de eerste stormloop. Hij is zestien jaar en zijn internationale successen heeft hij bijna allemaal in Boedapest gehaald, in de zogenaamde Expressz-First-Saturday toernooien, gesloten toernooien, beginnend op de eerste zaterdag van iedere maand, waarin jonge talenten een grootmeesternorm kunnen behalen. Zijn rating is 2565. In Nederland zou hij daarmee op de vierde plaats staan, achter Timman, Piket en Van Wely, gelijk met Van der Wiel en (tenminste tot de volgende lijst uitkomt) boven Van der Sterren. Niet slecht voor een kind.

Helaas, Dao had in Tilburg in de eerste ronde weinig in te brengen tegen de Amerikaanse grootmeester De Firmian. Misschien moest hij nog even wennen. Ik had hem graag nog een paar ronden gevolgd en hem beschreven als een heraut van interessante nieuwe ontwikkelingen in de schaakwereld.

Het knock-out systeem is niet alleen hard voor de deelnemers, maar ook voor de toeschouwers die hun favorieten voortijdig zien verdwijnen. De andere kinderen, Peter Leko (14) en Alexander Morozevitsj (16), haalden de tweede ronde wel, maar alleen Morozevitsj wist tot de derde door te dringen. Van der Wiel was erg blij toen de loting voor de eerste ronde hem Morozevitsj toedeelde. Hij was bang geweest dat hij met zijn rating in de onderste helft van de deelnemers zou zitten en daardoor tegen iemand uit de bovenste helft zou moeten spelen. Het zat net goed, Van der Wiel zat even boven de lijn tussen bokken en schapen, kreeg dus een van mensen met de lage ratings en bovendien iemand van wie hij nog nooit gehoord had en die dus niet erg sterk kon zijn. Hij moet beteuterd hebben opgekeken toen de Russen begonnen rond te vertellen dat deze Morozevitsj de nieuwe Kasparov was.

Wie we ook zullen missen is Boris Gelfand, de trotse winnaar van het interzonale toernooi in Biel en in het vorige Interpolistoernooi nog finalist. Voor iemand van de absolute wereldtop moet het een vreemde ervaring zijn. Twee dagen spelen in Tilburg en dan alweer terug naar Minsk. Het was een prachtige partij waarin hij uitgeschakeld werd. Om er iets zinnigs over te kunnen zeggen, zou ik meer tijd nodig heben dan me gegeven is. U moet de aantekeningen zien als gestileerde kreetjes van verbazing: ach, oh, hoe is het mogelijk, wat een prachtig vuurwerk!

Wit Gelfand - zwart Dreev

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 c7-c6 3. Pb1-c3 Pg8-f6 4. Pg1-f3 e7-e6 Zeer populair in Tilburg, dit scherpe systeem. 5. e2-e3 Noch met deze zet, noch met het agressieve 5. Lg5 weet wit tegenwoordig veel te bereiken. 5...Pb8-d7 6. Lf1-d3 d5xc4 7. Ld3xc4 b7-b5 8. Lc4-d3 Lc8-b7 9. 0-0 a7-a6 10. e3-e4 c6-c5 11. d4-d5 c5-c4 12. Ld3-c2 Dd8-c7 13. Pf3-d4 e6-e5 14. Pd4-f5 g7-g6 15. Pf5-h6 Pf6-h5 16. Dd1-f3 Ph5-f4 17. Ph6xf7 Het feest begint, maar voorlopig is het nog vrij traditioneel. 17...Ke8xf7 18. g2-g3 g6-g5 19. g3xf4 g5xf4 20. Df3-h5+ Kf7-e7 21. Dh5-h4+ Ke7-f7 22. Lc2-d1 Th8-g8+ 23. Kg1-h1 Pd7-f6 24. Ld1-h5+ Tg8-g6 Dit kwaliteitsoffer is gedwongen, want na 24...Ke7 heeft wit 25. Lxf4 exf4 26. e5 Dxe5 27. Tae1 25. Lh5xg6+ h7xg6 26. Tf1-g1 Lf8-e7 27. Dh4-h6 Ta8-g8 28. f2-f3 b5-b4 29. Pc3-e2

Zie diagram 1.

29...Pf6xd5! Zo komt zwart een hele toren achter. Hij krijgt er sterke dreigingen langs de diagonaal a8-h1 voor, maar of dat objectief voldoende is durf ik niet te zeggen. 30. e4xd5 Lb7xd5 31. Tg1-f1 Le7-f6 32. Dh6-h7+ Tg8-g7 33. Dh7-h3 Ld5-e6 34. Dh3-g2 g6-g5 35. a2-a3 g5-g4 36. a3xb4 Le6-d5 37. Pe2-c3 g4xf3 38. Dg2-f2 Ld5-b7 De belangrijkste dreiging is nu 39...Lh4 40. Dxh4 f2+ met triomfantelijke opening van de allesbeheersende diagonaal. 39. Ta1-a5 Dc7-d7 40. Pc3-d5 Wanhoop. Er dreigde weer 40...Lh4 en 40. Td1 Dh3 41. Tg1 Txg1+ 42. Kxg1 Lh4 helpt niet. 40...Lb7xd5 41. Df2-d2 Ld7-c6 42. Dd2xd7+ Lc6xd7 43. Ta5xa6 Ld7-h3 44. Tf1-f2 Lf6-h4 Wit gaf op.

Nu een schokkend fragment voor liefhebbers van winnende wandelkoningen.

Wit Atalik - zwart Knoppert

Zie diagram 2.

25...Dc8xe6 Mooi. Zwart offert een toren. 26. Kg3xf4 Tb2-g2 En hij probeert nu een matnet te vlechten. Er dreigt 27...Txg4+ of zelfs 27...Dxg4+ 27. Tf1-g1 De6-f7+ 28. Kf4-g5 Deze stelling zou eigenlijk ook een diagram verdienen. 28...Ph6-f5 Achteraf gaf Knoppert aan dat hij met 28...e5 schitterend had kunnen winnen, en aan de man van teletekst liet hij zien hoe dat na 29. Kh4, 29. Kxh6 of 29. Le3 in zijn werk zou gaan. Het is typerend voor het verfrissende optimisme van Knoppert dat hij op wits meest voor de hand liggende zet, 29. Txg2, helemaal niet inging. Het kan natuurlijk ook zijn dat hij de journalisten bewust voor de gek wilde houden. Na 28...e5 29. Txg2 heeft zwart eeuwig schaak, waar hij niets aan zou hebben, maar een winst zie ik niet, want na 29...Df4+ 30. Kh4 Pf5+ 31. Dxf5 heeft wit genoeg materiaal voor zijn dame. De zet die zwart speelt, leidt tot een woeste jacht op een prooi die tenslotte in het vrije veld veilig zal ontsnappen. 29. Tg1xg2 h7-h6+ 30. Kg5-f4 e7-e5+ 31. Ld4xe5 d6xe5+ 32. Pf3xe5 g6-g5+ 33. Kf4-e4 Pf5-d6+ 34. Ke4-d4 Df7-f4+ 35. Kd4-c5 Pd6-b7+ 36. Kc5-d5 Pc4-b6+ 37. Kd5-c6 Zwart gaf op.

    • Hans Ree