Khaled waarschuwt dansende meisjes

Concert: Khaled (N'ssi N'ssi). Gehoord: 18/11 Noorderligt, Tilburg. Herhaling: 19/11 Paradiso, Amsterdam; 20/11 Tivoli, Utrecht.

De Algerijnse zanger Khaled, de koning van de Noordafrikaanse raï-muziek, had voor zijn eerste optreden in Nederland ter presentatie van zijn nieuwe album N'ssi N'ssi (Vergeten, vergeten) Tilburg uitgekozen, waar zeer onlangs een groep inwoners luidruchtig had laten weten dat buitenlanders er niet meer welkom zijn.

Muziekcentrum Noorderligt had maatregelen genomen om de veiligheid van de bezoekers en de zanger te garanderen. Het fouilleren bij de entree bleef niet zonder resultaat. Tientallen steekwapens en zelfs een busje met traangas moesten ter bewaring worden ingeleverd. Op verzoek van Khaled stond er een ijzeren raster in de zaal waarmee het publiek op afstand werd gehouden.

Als bekendste vertegenwoordiger van een naar liefde, drank en vrijheid snakkende generatie Arabische jongeren heeft Khaled een reputatie hoog te houden. In plaats van zich voor te bereiden op zijn optredens, duikt hij liever met een paar vrienden het café in. Zo ook in Tilburg. Bijna een uur na de aangekondigde aanvangstijd betrad hij het podium, nadat hij met zijn snelle auto de nooduitgang van Noorderligt had geblokkeerd.

Toch slaagde Khaled erin tijdens zijn openingsnummer La Camel meteen de juiste, snijdend hese stem uit zijn borst te toveren. De stem van Khaled is dieper geworden, onheilspellend haast. Maar in het spotlicht heeft Khaled zijn grillen als de kwajongen van Oran nog steeds niet verloren.

In het opzwepende Ne m'en voulez pas drijft hij de spot met zijn eigen wispelturigheid als hij zingt: 'Ik ren nog altijd voort en vergis me vaak/ ik zeg dat ik van je houd en je gelooft het/ maar van de ander houd ik evenveel als van jou/ ik hecht evenzeer aan haar als aan een ander/ er is zoveel schoonheid/ dat is niet mijn fout/ ik ben te dronken en kan niet meer praten ...' In het steeds fundamentalistischer Algerije, waar de Franse taal momenteel verboden is, wordt dit soort jeugdige onverschilligheid als rebelser ervaren dan in West-Europa.

De manager van Khaled is bevreesd voor racistische problemen in Duitsland, waar Khaled volgende week optreedt. De zanger zelf is meer bezorgd over de tegenstand van de 'integristes', de fundamentalisten in Algerije. “Als die aan de macht komen”, heeft Khaled gezegd, “is het met Algerije gedaan. Er zal bloed vloeien, net als in het Iran van Khomeiny. Vooral de vrouwen zullen het zwaar krijgen: ze zullen opgesloten worden als vogels in kooien.”

De Marokkaanse meisjes die in Tilburg uitbundig stonden te dansen, wisten dat er achter de dronken oogjes van de kwajongen die zij toejuichten, een persoonlijkheid school die minder zorgeloos was dan hij zich voordeed. Khaled heeft wel degelijk idealen. Hij nam onlangs het initiatief om samen met de Joodse zangeres Ophra Haza in december een groot vredesconcert te geven in Israël. Ook dat nemen de fundamentalisten hem niet in dank af. Desondanks wil Khaled niet telkens in de positie gedrongen worden van de 'politieke zanger'. Zijn muziek blijft voor hem voorop staan.

In Tilburg kwam Khaleds muziek het best naar voren op de momenten dat hij begeleid werd door accordeon, viool en elektronische lier. Bij de liederen Barta, een gedetailleerde beschrijving van de schoonheid van een vrouw, en Yamina, een uitdaging tot overspel, ontstond zo pure raï, een mengsel tussen traditionele Noordafrikaanse volksmuziek, sensuele poëzie en moderne ritmes.

Helaas werd Khaleds prachtige, rauwe, Arabische zang al te vaak weggepolijst door de overdaad van een tienkoppige brassband, inclusief drums, percussie en twee synthesizers. Enkele nummers werden door de volstrekt maniëristische begeleiding van saxofoon en trompet zelfs onherkenbaar verminkt, zoals het voor flamenco-gitaar geschreven Wahrane.

Net als zijn vorige album heeft Khaled zijn plaat N'ssi N'ssi door de Amerikaanse producent Don Was, bekend van Elton John en Bruce Springsteen, in een strak internationaal, funky jasje laten steken. Onbegrijpelijk voor een man die twee jaar geleden nog verzuchtte dat hij het liefst een plaat wilde maken met raï zonder franje, zoals die klonk toen hij begon. Ook hier is het de reputatie van Khaled die hem in de weg zit: Khaled is de uitvinder van de pop-raï en de platenmaatschappijen zien liever niet dat hij afziet van zijn succesformule.

    • Serge van Duijnhoven