Denkers weg!

Even leek het erop dat de intellectueel, de verloren zoon van de sociaal-democratie, feestelijk zou terugkeren in de eigen gelederen. Er gingen de laatste maanden hardnekkige geruchten dat de talentenjagers van Rottenberg de kantines van de letterenfaculteiten en de aanpalende grand cafés bezochten. Zij zouden zelfs incognito werkgroepen en colleges volgen om daar de slimste vragenstellers te spotten. Uit het arbeidsbureau werden de kaartenbakken met werkloze denkers ontvreemd en onder de jas meegenomen naar de Witsenkade. Nee, het zou niemand verbazen als op de PvdA top-tien niet ten minste vijf onafhankelijke kritische geesten zouden paraderen met koffers vol intellectuele spiritualiteit. Frits Bolkestein moffelde zijn schooltasje uit schaamte ver weg onder zijn kamerzetel.

Op de opiniepagina van de kwaliteitskranten, tot voor kort het enige reservaat waar deze bedreigde groep nog ruimte geboden werd, werd op de terugkeer gepreludeerd door nostalgische beschouwingen over Jaques de Kadt, en hoopvolle mijmeringen over hoe zijn eigentijdse erfgenamen voor echte politieke vernieuwing zouden kunnen zorgen. Back to basics: politiek werd weer denkwerk, waarbij de hele santenkraam aan sociale vaardigheden gemist kon worden als kiespijn.

Opgelucht gooiden vele potentiële kandidaten de bijscholingscursus 'organisatie & management', waarmee ze onder leiding van een trajectbemiddelaar zich marktgericht hadden moeten profileren, met een grote boog hun zolderkamer uit. Eindelijk kon Ter Braak weer opengeslagen worden, en verdween de intellectuele misselijkheid die het zelfs vluchtig bekijken van 'organogrammen' en andere visuele rampspoed uit de overheadprojector van professor In 't Veld teweegbrengt.

Een nieuwe morgen brak aan. Helderheid, helderheid, helderheid, Rottenberg herhaalde de mantra zo gemakkelijk en vanzelfsprekend dat het wel waar moest zijn.

Niet dus. Gefopt.

Voor de zoveelste maal in de politieke geschiedenis was er weer een marktkoopman weggehold met de waarheid. Op de verkiesbare plaatsen prijkt slechts één avontuurlijk denker en dat is Jan Pronk. Niet een erg belezen intellectueel, maar wel een heftige, die buiten de formele denkkadertjes nog echt op zoek is. Ontschotting is daarvoor natuurlijk een fout woord maar Pronk meent het goed. En doet zijn best.

Maar verder...? Professor Rick van der Ploeg? Economie is nu niet bepaald een intellectuele bezigheid. Het is meer een logische studiekeuze voor Super Mario-verslaafden, waarin het spelen met computermodelletjes tot academische tijdspassering is gepromoveerd. De jonge leeftijd van het nieuwe Kamerlid verbaast ons daarom ook niet. En dwingt zeker geen respect af. Adrie Duyvestein? Kunstmanager en geldverspiller, een eigentijdse combinatie met een vaag brain appeal, die het bij museumintellectuelen goed doet, maar natuurlijk niets met het echte denkwerk te maken heeft.

Karin Adelmund had lang getwijfeld voor ze besloot zich te laten lanceren als vernieuwer. Dat duidde misschien op intellectuele distantie en kritisch vermogen. Maar helaas, in haar eerste interview afgelopen zondag in het Capitool, bekende ze dat ze dat halve jaar nodig had gehad om te begrijpen dat het verkiezingsprogramma voor haarzelf inspirerend genoeg was. Denken gaat anders en sneller.

Een geval apart is de afwezige kandidaat Paul Scheffer. Op de groslijst had deze politieke vrijdenker nog gefigureerd als levend bewijs van de naderende omwenteling. Zelfs W.L. Brugsma vond hem 'buitengewoon intelligent' en liet in de Volkskrant weten grote bewondering te hebben voor Scheffers' stap in de politiek. “Hij weet hoe ellendig het is en toch doet hij het.”

Hij deed het dus niet. Op het allerlaatste moment vond hij zichzelf net iets te intelligent. En nu ziet de lijst er dus hopeloos uit.

“We hebben een nieuwe balans gecreëerd in de fractie tussen de denkers en de organisatoren”, verkondigde Rottenberg met veel aplomb, toen hij zijn 'bedrijf met 49 werknemers' presenteerde. Je hoeft geen intellectueel te zijn om te begrijpen wat hij daarmee bedoelde. Bolkestein haalde op dat moment met een zucht van verlichting het schooltasje onder zijn stoel vandaan.