Voor Europol heeft Nederland wèl genoeg ruimte

Er zijn al zoveel mensen in Nederland, zoveel auto's, zoveel wegen, zoveel spoorlijnen. En dan zoeken er nog elke maand drieduizend vluchtelingen hun heil in ons land. Is Nederland zo langzamerhand niet vol?

Begin van een korte serie over deze veelbesproken vraag. Volgens hoogleraar volkshuisvesting Priemus is de stelling 'Nederland is vol' onhoudbaar en niet gebaseerd op empirische feiten of plausibele inzichten.

Ineens was er de stelling 'Nederland is vol'. De volgende argumenten vóór die stelling worden ingezet:

1. Het milieu in Nederland is ernstig vervuild. Dat hangt samen met de extreem hoge bevolkingsdichtheid. De grenzen van het incasseringsvermogen van het milieu zijn bereikt.

2. De stroom asielzoekers in de wereld loopt in de miljoenen en lijkt steeds verder aan te zwellen. Nederland kan nu eenmaal niet de problemen van de wereld oplossen.

3. De immigratie van buitenlanders verloopt in Nederland, en meer speciaal in bepaalde stadswijken, zo snel dat er conflicten ontstaan. Als dit tempo niet wordt afgeremd, dreigt verloedering in Nederland.

Niet bekend

Voorts merken wij op dat de leuze 'Nederland is vol' op een vreemd moment wordt aangeheven. In de jaren zestig luidden de officiële prognoses dat in Nederland omstreeks het jaar 2000 het ronde getal van 20 miljoen inwoners zou zijn bereikt. Planologen namen die uitdaging blijmoedig op. De uitspraak 'Nederland is vol' werd niet gehoord. Wel maakte men zich toen zorgen over de congestie in het Westen. De nadruk lag dan ook op spreiding binnen en tussen regio's.

Inmiddels wordt nu (inclusief immigratie) uitgegaan van een bevolkingsomvang van ruim 16 miljard in het jaar 2000. Dat is dus aanzienlijk minder dan we vroeger dachten. Waarom dan nu ineens die discussie over volte in Nederland?

In de jaren zeventig bouwden we ruim 150.000 woningen per jaar. Inmiddels is de produktie gezakt tot zo'n 100.000 woningen per jaar. En voor de middellange termijn loopt de verwachte jaarproduktie terug tot 50.000 woningen. En dat alles inclusief immigratie. Hoezo vol?

De demografische ontwikkeling in Nederland stagneert enorm. De geboorte is sterk teruggelopen. Vergrijzing en ontgroening nemen toe. De immigratie vormt hierbij een zeker tegenwicht: het brengt wat meer jeugdig ondernemerschap binnen onze grenzen en bezorgt ons wat demografische dynamiek.

Nu de argumenten gewogen:

ad 1: Milieu-indicatoren per km scoren in Nederland ongunstig, als we deze internationaal vergelijken. Op schaal van Nederland of de Randstad weten we weinig of niets over het incasseringsvermogen van het milieu, c.q. aan te houden grenswaarden. Het is verstandig om de milieu-effecten van bouwprojecten tevoren goed in kaart te brengen en ecologisch waardevolle gebieden te sparen, maar er is geen enkel valide argument om Nederland nu vol te verklaren.

ad 2: Nederland hoeft niet in z'n eentje alle wereldproblemen op te lossen. Dergelijke kwesties behoren in Europees verband te gebeuren. Van Nederland mag wel een evenredige bijdrage worden verwacht. Tot nu toe is de instroom van asielzoekers in Nederland relatief kleiner dan in landen als Duitsland, België en Frankrijk.

ad 3: Bewoners hebben er vaak moeite mee als hun woonomgeving zeer snel verandert. Een al te hoge verhuismobiliteit kan sociale netwerken aantasten. Grootschalige sloop en nieuwbouw kunnen negatieve effecten hebben. Er is geen onderzoek bekend waaruit zou blijken dat een bepaald tempo waarin het aandeel buitenlanders groeit, tot conflicten zou moeten leiden. Conflicten komen voor in wijken waar geen buitenlanders wonen. Vele wijken met een toenemend aantal buitenlanders kennen geen grote conflicten. Wel zijn evidente kwesties van belang als het bevorderen van werkgelegenheid, scholing, huisvesting, voorlichting bij immigranten en zittende bevolking, en een voorbeeldfunctie van de publieke sector. Op deze punten valt er hier en daar wel wat te verbeteren.

'Nederland is vol' is een onhoudbare stelling, niet gebaseerd op empirische feiten of plausibele inzichten. Wel kan deze stelling het karakter krijgen van een 'selffulfilling prophecy'. Als we elkaar aanpraten dat Nederland vol is, dat ons land is verdeeld in 'wij' en 'zij', dat 'zij' hier niet thuishoren en dat 'wij' de grenzen van onze tolerantie hebben bereikt, dan roepen wij de problemen vanzelf over ons heen. Voor de Centrumpartij is Nederland zeker vol.

    • Hugo Priemus