Vals varken

Max Velthuijs: Kikker en de vreemdeling. Uitg. Leopold. Prijs ƒ 22,50.

Eugene Trivizas en Helen Oxenbury: Drie kleine wolfjes en het vreselijk valse varken. Uitg. Gottmer, ƒ 24,90.

Gerda Wagener en Józef Wilkon: Wolfje. Uitg. Lemniscaat, ƒ 22,50.

Het lijkt wel of het Schattige Beest z'n beste tijd heeft gehad. Misschien beginnen we gewoon uitgekeken te raken op al die beertjes, muisjes en konijntjes die ons vanaf truien, schriften, bekers en prentenboeken tegemoet kwijlen. Of is het de dinosaurusgekte die de emancipatie van andere enge - van oudsher impopulaire - beesten in de hand werkt? Van wolven bij voorbeeld, of, zoals in Max Velthuijs' nieuwste boek Kikker en de vreemdeling, van ratten.

In het bos waar Kikker, Varkentje, Eend en Haas wonen, vertrouwde figuren uit het oeuvre van Velthuijs, is een vreemdeling neergestreken, met een tentje. Een 'vieze, stinkende rat' om precies te zijn, zo'n beest dat niks anders doet dan zich volvreten en luieren. Varkentje en Eend moeten niks van 'm hebben, maar de argeloze Kikker is diep onder de indruk van de kampeerder, die drie talen spreekt, goed kan timmeren en prachtig kan vertellen over zijn avonturen. Pas nadat Rat zich heeft bewezen als dapper en hulpvaardig beest hoort hij 'erbij' en uiteindelijk vinden de dieren in het bos het allemaal reuze jammer als hij weer verder trekt.

Velthuijs' specialiteit is het verpakken van de Grote Thema's des Levens in een eenvoudig dierenverhaal waarin warmte en vriendschap de sfeer bepalen. Velthuijs, die steevast uitgaat van een simpele wijsheid als 'Het leven gaat door' of 'Van je vrienden moet je het hebben', komt ditmaal met een echte boodschap: je moet openstaan voor het nieuwe en niet te snel je oordeel klaar hebben. Maar de manier waarop Velthuijs die presenteert is allesbehalve boodschapperig: hij stelt zich als verteller uiterst bescheiden op, zoals we van hem gewend zijn.

In vergelijking met de vorige Kikker-boeken valt in Kikker en de vreemdeling vooral op dat sommige personages, te weten Varkentje en Eend, voor het eerst minder fraaie trekjes (bekrompenheid, bevooroordeeldheid) vertonen. Ook visueel permitteert Velthuijs zich iets meer: bij een aantal tekeningen is de vertrouwde omlijsting weggelaten. (Overigens is de mooiste tekening er een die een episode laat zien uit het heldhaftige verleden van Rat: daarop zien we hoe hij de strijd aanbindt met een draak.) Maar als Velthuijs al sleutelt aan de Kikker-traditie, dan is de grootste constante in zijn werk toch onaangetast gebleven: de kwaliteit. Het wordt bijna saai, maar Kikker en de vreemdeling is weer een hartverwarmend kunstwerkje geworden.

Ook de wolf is in opmars. Eugene Trivizas en Helen Oxenbury maakten samen een prentenboek waarin de zaken nu eens worden omgedraaid: de griezel kenden we tot dusver als een aardig, onschuldig wezen en ook de helden zijn van een ongebruikelijke soort. In dit verband zegt de titel, Drie kleine wolfjes en het vreselijk valse varken, meer dan genoeg. Ook aan dit sprookje ligt een oeroude wijsheid - wie niet sterk is moet slim zijn - ten grondslag, maar tegen de verwachting in eindigt het in volstrekte harmonie. Maar waar Velthuijs alle mogelijke sensatie uit de weg gaat, worden hier wondermiddelen toegepast, en uiteindelijk biedt Flower Power - in letterlijke zin - de oplossing. Voor wie zich niet stoort aan een enkele uitglijder in de vertaling - alleen voor dertigplussers kan het woord 'bostella' nog een vertrouwde klank hebben - een aardige, smakelijk geïllustreerde sprookjesvariant.

Lief en aandoenlijk is Wolfje van Gerda Wagener en Józef Wilkon, over een jonge wolf die niet aan de verwachtingen van zijn familie beantwoordt omdat hij 'een doetje' is. Deze antiheld speelt met vissen in plaats van ze te vangen en schapezuring vindt hij het lekkerste wat er is. Ook in dit prentenboek is een wijze les verborgen, die inhoudt dat je niet moet proberen anders te zijn dan je bent. De beeldschone krijttekeningen van Józef Wilkon vormen een waardevolle bijdrage aan de opwaardering van de wolf. Het wachten is op het eerste boek over de Velociraptor met het Gouden Hart.

    • Carolien Zilverberg