Staatssecretaris Van Rooy: Azië vindt Europa een beetje klungelig

DEN HAAG, 19 NOV. In haar werkkamer op het departement heeft staatssecretaris Yvonne van Rooy van economische zaken aanschouwelijk gemaakt dat het wereldbeeld in hoog tempo verandert. Aan de muur hangt een wereldkaart die ze onlangs uit Hongkong heeft meegenomen. In het centrum ligt niet Europa maar Azië. “Het is misschien een schok om onszelf zo klein daar in het noordwesten te zien, maar dat is toch wat er momenteel gaande is”, zegt ze. “Wij hebben nog te veel in gedachten hoe we in de naoorlogse periode met Amerika in politiek, militair en economisch opzicht het model voor de wereld hebben bepaald. Nu zien we hoe andere modellen het toch eigenlijk ontzettend goed doen.”

Het toegenomen zelfbewustzijn van de Aziaten klinkt steeds sterker door in de gesprekken die Van Rooy tijdens haar vele handelsmissies voert met lokale politici en zakenlieden. “Daar wordt overal aanvaard dat Azië het gebied van de 21ste eeuw is. Men vindt wat in Europa gebeurt allemaal maar een beetje geklungel. Met de recessie in ons werelddeel is er voor de Aziaten hier natuurlijk ook minder te halen. Er wordt in wat denigrerende termen over Europa gesproken. Wat je daar vaak te horen krijgt is 'jullie hebben altijd de mond vol gehad van de noodzaak van structurele economische hervormingen elders in de wereld, nu moeten jullie ze zelf toepassen. Men vindt dat er in Europa geen dynamiek zit.”

De staatssecretaris ziet een Amerikaans-Aziatische samenwerking in APEC niet onmiddellijk als een bedreiging voor Europa, ook al omdat APEC nog lang geen vrijhandelsgebied is. “Maar Europa zal zich er zeer bewust van moeten zijn dat de oriëntatie van de Aziatische landen nu al erg Amerikaans is. Jongeren uit die regio studeren allemaal in de Verenigde Staten. Het is dus zaak ons extra in te spannen de deur naar Europa voor hen evenzeer open te houden.”

Volgens Van Rooy is de les voor Europa, die zij haar gehoor tijdens talrijke spreekbeurten ook voorhoudt, tamelijk simpel. “Het tempo van economische hervormingen moet in ons werelddeel omhoog om concurrerend te blijven. Het is in Azië niet eens uit te leggen dat er hier honderd mensen werken op 85 mensen die een uitkering hebben. We moeten deregulering weer met hoofdletters schrijven.” Hoe ver de hervormingen hier moeten gaan? Van Rooy constateert dat de netto lonen in een land als Singapore voor veel functies niet eens zoveel verschillen van wat een werknemer in Europa ontvangt. “Waaraan we dus werkelijk moeten werken is een vermindering van de bruto loonkosten.”

De bewindsvrouw meent dat de wereldhandelsbesprekingen in het kader van de GATT voor Europa van eminent belang zijn, juist met het oog op de betrekkingen met Azië. “Bij de huidige GATT-onderhandelingen gaat het erom te verzekeren dat we vrije toegang blijven houden op die enorm grote Aziatische markt.”

De staatssecretaris zegt zich geenszins een roepende in de woestijn te voelen, ondanks het huidige slechte sociaal-economische klimaat. “Door de globalisering van de economie gelden grenzen voor bedrijven steeds minder. Protectionisme helpt dan niet meer.” Bescherming van de eigen markten helpt volgens haar ook niet om de huidige trend van een groeiende uitbesteding van werk naar lage-lonenlanden te keren. Integendeel: “Als je de boel hier afschermt dan verslechtert alleen maar het investeringsklimaat. Bedrijven zullen dan des te eerder hun produktie overplanten, wat tot nog meer banenverlies leidt.”

Wat meer Europees zelfvertrouwen zou volgens Van Rooy geen kwaad kunnen. “Het is natuurlijk niet zo dat we door Azië worden platgewalst. Nog altijd worden in ons werelddeel veel patenten ontwikkeld. En er liggen geweldige exportmogelijkheden. De omvang van de markten en het economisch groeipotentieel zijn zó groot dat de Aziatische landen het niet allemaal zelf kunnen behappen.”

Sinds de snelle en tamelijke onverwachte veranderingen in Oost-Europa waagt de staatssecretaris zich niet meer zo gauw aan voorspellingen. Maar over Azië heeft ze weinig aarzelingen. “Dat het centrum van de wereldeconomie de volgende eeuw in Azië zal liggen, staat voor mij als een paal boven water.”

    • Hans Buddingh'