Schisma dreigt bij hervormden

REEUWIJK, 19 NOV. Binnen de Nederlandse hervormde kerk heerst grote verdeeldheid over de plannen binnen enkele jaren te komen tot hereniging met de gereformeerde kerken en de evangelisch-lutherse kerk. Vertegenwoordigers van de gereformeerde bond binnen de hervormde kerk hebben zich gisteren op een synode in Doorn fel verzet tegen de ontwerp-kerkorde van de te vormen verenigde protestantse kerk.

Volgens ir. J. van der Graaf, algemeen secretaris van de gereformeerde bond binnen de hervormde kerk, valt de Nederlandse hervormde kerk uit elkaar als de kerkorde wordt aanvaard. Van der Graaf: “Als dit doorgaat, krijgen de gereformeerden veel te veel invloed in onze kerk. Die machtsverschuiving kunnen wij niet meemaken want dan kunnen wij onze kritische rol met onze manier van prediking niet meer blijven spelen.” Volgens Van der Graaf zou de kerkfusie worden doorgedrukt tegen de zin van 40 procent van de hervormden.

De Nederlandse hervormde kerk telt 2,4 miljoen lidmaten in 1.700 gemeenten met ongeveer evenveel predikanten. Omstreeks een kwart van de hervormden zou de beginselen van de behoudende gereformeerde bond aanhangen.

De remonstrantse broederschap heeft zich onlangs teruggetrokken uit het fusieproces van de kerken, dat bekendstaat als 'Samen op Weg'.

Pag.8: Liefde Bonders voor Hervormden bekoeld

Een kerkelijke fusie past niet, vindt de Gereformeerde Bond. Het hoogst bereikbare is volgens haar voormannen dat er een kerkelijk federatief verband wordt gecreëerd. Volgens Van der Graaf is het nu echter al zo dat op gemeenschappelijke vergaderingen van de synodes van de Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken en van de Lutherse Kerk, net gedaan wordt of er al sprake van een fusie is. “We voelen ons daar kaltgestellt, overruled en overstemd”, zegt hij zeer verontwaardigd. “Ik houd mijn hart vast als dat zo doorgaat. Ik ben door God op mijn plaats in de Hervormde Kerk gesteld, daar ben ik gedoopt en opgegroeid, daar wil ik leven maar als wij zo getracteerd worden, dan komt er een heel grote bekoeling in de liefde van de gereformeerde bonders voor de Hervormde Kerk.”

Dominee Karel Blei, voorzitter van de hervormde synode, zei vanmorgen dat de opstelling van de Gereformeerde Bond in zijn kerk wonderlijk op hem overkomt. “Ik kan dat niet goed plaatsen want het is in strijd met hun uitgangspunt dat zij in de Hervormde Kerk actief willen blijven, om naar mogelijkheden met andere kerken te zoeken.”

Gereformeerde bonders onderscheiden zich volgens secretaris Van der Graaf niet alleen daarin van andere hervormden dat zij er nogal stemmig uitzien, maar ook in hun 'stijlvolle' kerkdiensten waar alleen psalmen worden gezongen en niet anders dan uit de zeventiende-eeuwse Statenvertaling van de bijbel wordt gelezen. Toen de bond in 1906 werd opgericht, ging het er in de eerste plaats om de Hervormde Kerk vrij te maken van het juk van de staat dat koning Willem I haar in 1815 had opgelegd.

De Gereformeerde Bond voelt zich sterk staan in haar bezwaren tegen een kerkhereniging. “Op zichzelf is dat een prachtig streven”, aldus de secretaris. “In de jaren zestig lukte het niet omdat de gereformeerden er mordicus op tegen waren omdat ze de hervormden te vrijzinnig vonden en nu willen ze plotseling unaniem wel. Er hebben zich onder de gereformeerden fundamentele verschuivingen voorgedaan. Eén daarvan is dat niemand zich verzet tegen de vrije opvattingen van de gereformeerde theoloog H.M. Kuitert. Dat niemand van de gereformeerden daar tegen in gaat, dat zegt toch wel wat. Daaruit blijkt dat de Gereformeerde Kerken zich niet gereformeerd meer zouden mogen noemen omdat zij nog hooguit midden-orthodox zijn. Ik vind dat je - als je in 1886 met zoveel bombarie uit de Hervormde Kerk bent weggelopen - een eeuw later niet je eigen principes kunt verraden en net doen alsof je neus bloedt.”

Niet alle Bonders zijn het met het bestuur eens. Zo zei een van hen, dominee M. Ravenhorst uit Muiden gisteren in de synodevergadering dat Bonders hun kracht niet in het isolement moeten zoeken. “Wij moeten de strijd vooral voeren tegen de isolementsdrang in eigen kring.”