Partijen Bosnië akkoord over humanitaire hulp

GENÈVE, 19 NOV. Leiders van de drie strijdende partijen in Bosnië hebben zich gisteren in Genève verplicht mee te werken aan de verdeling van humanitaire hulp aan de burgerbevolking van Bosnië.

De drie delegaties, bijeengeroepen door de VN-hulporganisatie UNHCR, ondertekenden een akkoord van zes punten, waarin ze beloven “de aflevering van humanitaire hulp te garanderen door vijandelijkheden te staken en de vrije en onvoorwaardelijke doorgang (van hulpkonvooien) langs de meest geschikte landroutes toe te staan”. Daarnaast beloven ze het personeel van de UNHCR en andere humanitaire organisaties vrijheid van beweging in heel Bosnië. De UNHCR en het Internationale Rode Kruis mogen zelf vaststellen welke hulp ze op welke plaats afleveren. Ten slotte bevat het akkoord een belofte, “alle onwettig vastgehouden burgers vrij te laten”.

Met het akkoord is voldaan aan een voorwaarde van de UNHCR om de humanitaire hulp over land te hervatten. Die hulp was eind oktober opgeschort na een aanval op een VN-konvooi, waarbij een Deense VN-chauffeur werd gedood en negen Nederlanders gewond raakten.

De drie delegaties in Genève werden het niet eens over het voorstel om het vliegveld van Tuzla te heropenen. De Bosnische Serviërs verzetten zich tegen die heropening.

Het akkoord, zo is gisteren in Genève gezegd, is het eerste op dit gebied dat door de leiders van de drie strijdende partijen is ondertekend. Maar het is uitdrukkelijk geen staakt-het-vuren; de belofte de vijandelijkheden te staken heeft alleen betrekking op de aflevering van humanitaire hulp. “Het akkoord betekent dat er niet zal worden gevochten langs de belangrijkste aanvoerroutes wanneer onze konvooien langskomen”, aldus Sadako Ogata, chef van de UNHCR.

In Genève is bovendien gewaarschuwd tegen overdreven optimisme. Volgens een niet nader geïdentificeerde bron binnen de HVO, het leger van de Bosnische Kroaten, beschouwt de leiding van de HVO het heroveren van verloren gebied als eerste prioriteit, ver vóór overleg over humanitaire hulp. “Wij vinden de bijeenkomst in Genève tijdverspilling”, aldus deze woordvoerder. De leider van de moslim-delegatie, de Bosnische premier Silajdzic, zei dat “op papier een humanitaire catastrofe is afgewend - maar we moeten afwachten”.

De UNHCR zal naar verwachting nu snel besluiten de hulpverlening over land naar Centraal-Bosnië te hervatten. Gisteren verhinderden Bosnische Serviërs de bevoorrading van een psychiatrisch ziekenhuis ten westen van Sarajevo met voedsel en brandstof. Servische vrouwen blokkeerden een VN-konvooi en zeiden het pas te zullen doorlaten als de Bosnische moslims hun gevangen mannen vrijlaten.

In Sarajevo heeft een Britse medische hulporganisatie een eind gemaakt aan alle chirurgische ingrepen, met uitzondering van ingrepen waarbij het leven van de patiënt op het spel staat. De directeur van het hulpprogramma liet weten dat operaties door het gebrek aan elektriciteit, verwarming, water en geneesmiddelen en de algemene ondervoeding van de patiënten “zo riskant zijn dat ze onethisch zijn geworden”. “De enige operaties die ethisch nog mogelijk zijn zijn die van levensreddende aard, operaties zonder welke de patiënt sterft.”

Tadeusz Mazowiecki, de speciale VN-rapporteur op het gebied van de schendingen van de mensenrechten in ex-Joegoslavië, heeft gisteren in een nieuw rapport, over de ontwikkelingen in Bosnië sinds september, gewaarschuwd dat de Bosnische moslims nog steeds “met uitroeiing worden bedreigd”. Volgens Mazowiecki gaat de praktijk van de 'etnische zuivering', vooral jegens de moslims, “op een verbijsterende schaal” door en neemt het aantal standrechtelijke executies, verkrachtingen en willekeurige aanhoudingen niet af. In zijn rapport veroordeelde Mazowiecki ook de praktijk van het blokkeren van humanitaire hulp. (Reuter, AP, AFP)