Likud speelt in op snel akkoord inzake de Golan

TEL AVIV, 19 NOV. De Likud-oppositie probeert aansluiting te vinden bij een mogelijke spoedige doorbraak in het Israelisch-Syrische vredesoverleg over de hoogvlakte van Golan.

Vorige week sprak Likud-leider Benjamin Netanyahu zich plotseling uit voor “kosmetische grenscorrecties” op dit gebied, dat door Israel van groot strategisch belang wordt geacht. De opmerking van Netanyahu lokt wel stevige kritiek uit, onder anderen van ex-minister van defensie Ariel Sharon, maar de Likud-leider kwam er niet van terug.

Gisteravond verraste de Likud-parlementariër Meir Shitrit met een gloednieuw standpunt dat gefaseerde opgave van de hele Golan aan Syrië inhoudt in ruil voor volledige vrede met dit Arabische buurland. “Ik ben bereid nu de Syrische soevereiniteit over de Golan te erkennen mits Israel er dertig jaar kan blijven zitten. Als blijkt dat de vrede heeft gewerkt krijgen de Syriërs het hele gebied terug”, zei hij. Aangezien Shitrit (45 jaar) zijn ambities voor het premierschap niet verhult, is deze opstelling een aanwijzing dat hij ten minste denkt dat een gefaseerde teruggave van de Golan voor het Israelische volk aanvaardbaar is.

De krant Ha'arets meldt vandaag dat het moment niet ver meer weg is waarop Israel en Syrië het eens worden over principiële Israelische opgave van de Golan in ruil voor formele betrekkingen tussen beide landen. Achteloos zei minister van buitenlandse zaken Shimon Peres deze week dat er pas sprake kan zijn van teruggave van de Golan als Syrië bereid is tot normale betrekkingen met Israel. Tijdens zijn jongste bezoek aan Washington heeft premier Yitzhak Rabin de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, gemachtigd dit idee in Damascus te testen.

De Amerikaanse minister zal begin volgende maand met nieuwe ideeën naar Damascus komen. Die behelzen volgens Ha'arets onder andere gedetailleerde Amerikaanse voorstellen voor het legeren van Amerikaanse troepen op door Israel te ontruimen delen van de Golan. Dezelfde krant maakt eveneens gewag van een belangrijke koerswijziging in de Amerikaanse diplomatie ten aanzien van Syrië die erop duidt dat Washington Syrië van de lijst van terroristische landen zou kunnen schrappen. Washington maakt bijvoorbeeld geen bezwaar meer tegen de verkoop van Boeing-passagiersvliegtuigen aan Syrië en steunt thans ook een verzoek van Syrië om een lening van vijftig miljoen dollar van de Wereldbank.

De opmerkelijke zig-zag-diplomatie van premier Rabin tegenover Syrië is kennelijk nu op een punt aangekomen waarop de Israelische leider beseft dat vrede met Jordanië alleen volledig kan worden gerealiseerd indien ook vooruitgang met Syrië wordt geboekt. In Amman zeiden hooggeplaatste Jordaanse ambtenaren vorige week er zeker van te zijn dat Syrië “op korte termijn tot een principe-regeling” met Israel zal komen. Een dergelijk vergelijk zal ook een positieve invloed hebben op de besprekingen tussen Israel en de PLO over de Palestijnse bestuursautonomie.

Een tweede bezoek dit jaar van de in Parijs gevestigde Israelische journaliste Tamar Golan van het blad Ma'ariv aan Syrië is een nieuw teken voor de Israeliërs dat er wat meer openheid komt in de houding van Damascus jegens de joodse staat. Vandaag verschijnt op de voorpagina van Ma'ariv een foto van Golan met een Syrische opperofficier wiens hoofd onzichtbaar is gemaakt maar zijn vele onderscheidingen niet. Van hem kreeg zij te horen dat “zonder Syrië er geen sprake van vrede kan zijn”. Ook vroeg deze Syriër zich af waarom Damascus met minder genoegen zou moeten nemen dan Egypte, dat van Israel de hele Sinaï voor vrede terugkreeg.

Tamar Golan schrijft vandaag in Ma'ariv dat ze met een niet-Israelisch paspoort naar Damascus kwam. Zij kan zich echter niet voorstellen dat de Syrische veiligheidsdienst niet weet wie zij is omdat haar artikelen van haar eerste bezoek aan Syrië groot in Ma'ariv zijn gebracht. Deze opmerkelijke vrouw speelde in het vredesproces met Egypte ook een journalistieke pioniersrol, en had toegang tot president Anwar Sadat.

    • Salomon Bouman