Knutseldoos van John Cage

John Cage: Rolywhoyover A Circus. Uitg. Rizzoli en The Museum of Contemporary Art, Los Angeles. Prijs ƒ 106,-.

Rolywholyover A circus is een doe-het-zelf kunstpakket helemaal in de geest van John Cage (1912-1992). Macro-biologische recepten, partituren, teksten van de filosofen Marshall McLuhan en Daisetz T. Suzuki, reprodukties van tekeningen van Cage zelf, maar ook van geestverwanten als Jasper Johns en Robert Rauschenberg, zijn verpakt in een platte metalen doos. Deze door Cage aan het eind van zijn leven bedachte doos heeft een spiegelend vermogen als gepoetst zilver. Wie de doos op een zonnige dag, of 's avonds met kunstlicht, ongeopend voor zich op tafel legt, loopt de kans de deksel in drievoud en vervormd tot een soort vliegende eekhoorn tegen het plafond te zien weerkaatsen.

“We aren't having art just to enjoy it. We are having art in order to use it.” Met zo'n juweeltje van een doos vol prachtig verzorgde wijsheden, deels gedrukt op transparant papier, maakt Cage het ons erg lastig om zijn stelling die tijdens de laatste Biennale als een testament op een wand in Venetië te lezen was, in praktijk te brengen. Het zou dus niet de bedoeling zijn om met Rolywholyover A circus naar het plafond te staren, maar om het te gebruiken bij het kammen van onze haren, als we weer eens iets anders willen eten of om op nieuwe gedachten te komen.

Over James Joyce' boek Finnegan's Wake zei Cage eens in een interview dat hij al zijn hele leven van dat 'grootste boek van deze eeuw' hield, zonder het ooit gelezen te hebben. 'Veel mensen die het niet gelezen hebben denken er net zo over. Het heeft hun leven veranderd.'

Ook het boek/de doos Rolywholyover A circus hoeft niet per se van voor naar achter gelezen en bekeken te worden. Je kunt de inhoud over tafel uitspreiden, er een willekeurige greep uit doen en zo je eigen boek samenstellen.

In zijn Autobiographical Statement vertelt Cage dat zijn moeder op zijn dagboeknotitie: 'How to Improve the World: You Only Make Matters Worse', een inmiddels veel geciteerde maar weinig in praktijk gebrachte uitspraak, hoogst verontwaardigd reageerde: 'How dare you!'

Cage's moeder schrijft over haar zoon in een brief gericht aan haar zuster - ook te vinden in de doos - 'John is like a tractor cutting through the field and so is his father.'

    • Mark Peeters