Granaatappels

Een granada is een granaatappel, en een granaatappel is dan ook het embleem van de stad Granada. Je ziet hem overal; op de putdeksels van de riolering en de waterleiding, op de straatnaambordjes die van aardewerk zijn gemaakt, op borden en schalen en kannen.

Er staan veel granaatappelbomen en -struiken in de tuinen van Granada. Ook langs de rivier de Darra zie je ze. Het is wat ik noem een 'snelle' struik, één waaraan je ziet met wat voor sneltreinvaart de seizoenen, de jaren, en dus ook het leven, voorbijgaan. Want zo heeft hij, al vroeg in het voorjaar, zijn eerste felgroene blaadjes, of hij staat ook al in bloei. Mooie vuurrode bloemen zijn het, langgerekte kelken. En terwijl hij nog bloeit, heeft hij al zijn eerste, nog groene vruchten.

Die vruchten worden later roestbruin tot donkerrood. Ze hebben een harde schil, bijna houtachtig, en bestaan uit een aantal vakken of dozen. Die zitten vol harde ronde pitten. Er komt een vuurrood sap uit, dat zoetzuur van smaak is. En bovenop de vrucht zit een soort kroontje.

Om die kleur van het sap en de pitten wordt een bepaald soort edelstenen granaten genoemd: doorschijnende stenen van een prachtige, donkerrode kleur. Trouwens, de kleur die bij ons karmijn of ook wel karmozijn heet (zo genoemd naar een insekt, de kermes), heet in het Spaans granate.

Van het woord granada zijn zoveel andere woorden afgeleid, dat ze wel drie bladzijden in het woordenboek in beslag nemen. Of eigenlijk stammen al die woorden af van grano, (granada dus ook), wat zaadje of pit betekent. En bovendien pukkeltje of puistje.

Een granadina is niet alleen een meisje dat uit Granada afkomstig is, maar ook een melodie. Een lied, zoals hier in Granada gezongen wordt. Een van de moeilijkste melodieën om te zingen, maar ook een van de mooiste. Want in Andalusië heeft elke stad of streek zijn eigen melodie, die allemaal onder de noemer Flamenco vallen.

Een ander woord dat van de granaatappel is afgeleid betekent iets dat heel beslist niet mooi is. Wat wij granaten noemen, heten namelijk ook granadas. Hulzen gevuld met springlading, die altijd maar weer over de hele wereld voor talloze doden en gewonden zorgen.

Bien granado wil zeggen: vol dikke zaden of pitten. Het kan dus zowel van korenhalmen als van vruchten worden gezegd. Maar in het Spaans betekent zo'n woord natuurlijk nog een heleboel meer. In mijn woordenboek staat: granado ( of: bien granado): merkwaardig, korrelig, beroemd, aardig, zwanger, ervaren. En 'de meest granado van de gemeenschap' wil zoiets zeggen als: de hoge pieten, het neusje van de zalm.

Is het dan zo'n wonder dat iedereen die in Granada geboren is, daar trots op is? En dat de mensen van Granada een waarachtig medelijden voelen met al die toeristen, die met open mond en behangen met fototoestellen naar al hun moois komen kijken? De stakkerds, zie je ze denken, thuis hebben ze dat allemaal niet wat wij hier hebben.

    • Els Pelgrom