Europese Unie; Onherkenbaar slanker, dankzij die knappe dr. T.

BRUSSEL, 20 NOV. Ze was met roken gestopt, maar slaagde er niet in om de extra kilo's gewicht die er opeens bijkwamen kwijt te raken. Geen dieet leek te helpen en de zomer naderde. “Ik kon gewoon m'n tennisshort niet meer in!” Toen ontmoette ze haar Scandinavische vrienden weer, ergens in dat grote Brusselse circuit van recepties, lunches en avondjes. Ze waren onherkenbaar afgeslankt, terwijl het toch van die “echte gezellige eters” waren. Allemaal dankzij dokter J.T. uit Ukkel, een arts die al vijftien jaar patiënten hielp vermageren.

En zo ging ook de Nederlandse Louise [fictieve naam] om een pillenkuurtje; een middel dat vocht afdreef, honger stilde en de spijsvertering stimuleerde. Het was allemaal reuze veilig, had ze begrepen. “Het was toch een arts?” Jammer genoeg had dokter T. in mei 1990 zijn succeskuur net aangepast. Aan het oorspronkelijke middel van cascarapoeder en acetazolamide waren twee Chinese kruiden toegevoegd en wat belladonna. De gevolgen waren desastreus. Thans zijn er in Brussel 67 vrouwelijke ex-patiënten van T. bekend met ernstige nieraandoeningen. Vier vrouwen hebben een nier-transplantatie ondergaan. Vierentwintig vrouwen staan op de wachtlijst voor deze operatie; zij zijn in dialyse. Louise heeft nog hoop. Ze ondergaat een zware medicijnkuur. Mogelijk kan een deel van haar nierfunctie worden gered.

Pisnijdig is ze. Op dokter T. natuurlijk, die pas in oktober vorig jaar een briefje met “excuses voor het ongemak” en een waarschuwing aan zijn patiënten schreef. Maar vooral ook op België: op de medische stand die te laat ingreep. Op de apothekers die “die rommel” maar afleverden. Op Volksgezondheid die geen nationaal alarm sloeg toen de omvang van de ramp duidelijk werd. En die evenmin de import van potentieel gevaarlijke Chinese kruiden voor pharmaceutische doelen controleert. Met 24 lotgenoten heeft ze de kruidendokter, een aantal Brusselse apotheken en de importeur aansprakelijk gesteld. Dat duurt ook jaren, maar dat heeft tenminste perspectief, meent ze.

Er moet immers veel geld verdiend zijn. De dokter behandelde ongeveer tweehonderd patiënten per week, die voor een consult van tien minuten tegen de honderd gulden moesten betalen. Een recept, goed voor een kuur van twintig dagen, kostte al vijftig gulden. Sommige patiënten hielden de kuur een jaar vol. De nierspecialist Jean Louis Vanherweghem van de Vrije Universiteit in Brussel trof bij dokter T. een kaartenbak met 4.000 namen van patiënten aan. Zijn wetenschappelijke interesse van de hoogleraar was gewekt toen hij in 1991 en 1992 een duidelijke stijging in het aantal jonge vrouwelijke nier-patiënten waarnam, die allen dezelfde afslankkuur “in kliniek X” hadden gedaan. Deze kliniek stond echter goed bekend: vijftien jaar lang waren er geen problemen geweest.

In het Britse medische tijdschrift The Lancet rapporteerde Vanherweghem in februari van dit jaar zijn analyse van het nieuwe Chinese middel, “met dank aan de verantwoordelijke arts in kliniek X voor zijn medewerking”. Zijn conclusie was voorzichtig. Van de 25 onderzochte patiënten was bij drie een zware nierbeschadiging aangetroffen. Dat zou verklaard kunnen worden door individuele fysieke verschillen, gevarieerd slikgedrag en afwijkende capsule-inhoud. Wellicht zou het tot twee jaar kunnen duren voordat ook bij andere patiënten de nier-aftakeling begint, aldus Vanherweghem. “De relatie tussen de nierbeschadiging en de afslankkuur is echter zo opvallend dat er dringend aandacht aan moet worden besteed.”

Toch duurde het ruim acht maanden voordat dokter T. zijn patiënten maar eens een briefje schreef. De medische dienst van de Europese Commissie waarschuwde op haar beurt in november het personeel voor de kruidenkuur. Volksgezondheid in België verbood de apotheken het middel nog aan te maken. En daar bleef het bij.

Onlangs ontmoette Louise haar Scandinavische vrienden weer. Die wisten nog van niks. Het bevestigde haar vermoeden dat de dokter lang niet alle patiënten heeft ingelicht. De kans dat ze er zelf achter komen is intussen niet zo groot. De afwijking openbaart zich pas als de nieren al vrijwel niet meer functioneren. Excessieve vermoeidheid kan een eerste symptoom zijn. Lang niet iedere patiënt zal nog een verband leggen met de afslankkuur van destijds. Menige patiënt van dr. T. heeft wellicht Brussel alweer verlaten; de doorstroomsnelheid in het Euro-circuit is vrij hoog.

“Ik voelde me kerngezond, ik had nergens last van”, zegt Louise, die zich pas liet onderzoeken toen ze via-via begreep dat er iets mis was met de dokter. De toestand van haar nieren was echter al alarmerend. Haar Scandinavische vrienden durft ze niet in te lichten. En ze loopt nu bij de Weight-Watchers.

    • Folkert Jensma