Welkom Nafta

DE OVERWINNING viel groter uit dan verwacht en de goedkeuring van het Noordamerikaanse vrijhandelsakkoord (NAFTA), vannacht in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, is dan ook van verregaande politieke en economische betekenis.

President Clinton heeft aangetoond dat hij in staat is tot bot lobbyen door met dreigementen, toezeggingen en geld een meerderheid van het wispelturige Huis achter zijn beleid te krijgen. Dat komt zijn binnenlandse geloofwaardigheid ten goede, maar ook die ten opzichte van zijn buitenlandse partners. In het geval van NAFTA: Canada en Mexico. Daarnaast is mede dank zij het sterke televisie-debat van vice-president Al Gore over NAFTA de querulant uit Texas, Ross Perot, een gevoelige nederlaag toegebracht.

Perot had zich aan het hoofd geplaatst van een bonte coalitie die zowel linkse milieu- en Derde-wereldactivisten, als behoudzuchtige vakbonden en rechtse isolationisten omvatte. Ze gaven uitdrukking aan de naar binnen gerichte stemming en sociale onzekerheid in de Verenigde Staten waar, voor het eerst sinds jaren, protectionisme weer een ideologische respectabiliteit kreeg. Vrije handel werd afgeschilderd als een stelsel van verliezers: wat het ene land wint aan welvaart, banen of kapitaal, gaat in het andere land verloren. NAFTA zou een 'grote slurp' veroorzaken van banen en bedrijven die uit de Verenigde Staten over de grens naar Mexico zouden verdwijnen.

Deze stelling staat haaks op de historische ontwikkeling in de economische betrekkingen tussen landen. Vrije handel is een stelsel van winnaars: naarmate landen welvarender worden, vormen ze grotere afzetmarkten voor goederen en diensten uit andere landen.

Banenverlies, inkomensongelijkheid en milieuvervuiling ten zuiden van de Rio Grande vormden de belangrijkste argumenten tegen NAFTA. Pas laat kwam het tegengeluid op kracht: tegenover het onvermijdelijke verlies van sommige banen staat de winst van nieuw werk; de Amerikaans-Mexicaanse salarisverschillen weerspiegelen het verschil in produktiviteit; voor milieu-beschermende maatregelen in Mexico zijn investeringen nodig die NAFTA juist mogelijk maakt.

MEXICO neemt met NAFTA in alle opzichten een veel grotere sprong dan de Verenigde Staten en Canada. Voor Mexico betekent het de verankering van de economische hervormingen die zijn ingezet na het drama van het Mexicaanse bankroet in 1982. De economische en politieke euforie in Mexico is ongetwijfeld groot en de altijd-regerende regeringspartij PRI zal hiervan de vruchten plukken bij de presidentsverkiezingen van 1994. Maar de Mexicanen zullen aan den lijve ondervinden dat de grenzen geleidelijk worden opengesteld voor de technologische, kapitaalkrachtige concurrentie van de machtige Noordamerikaanse bovenburen.

DE VOORSTANDERS van internationale handelsliberalisatie hebben een belangrijke horde genomen door de NAFTA-coalitie van protectie-gezinden achter zich te laten. De volgende hindernis is de afsluiting van de Uruguay-ronde in het kader van de GATT, waarvoor half december als uiterste datum geldt. Daarbij speelt de Europese Gemeenschap, met Frankrijk als dwarsligger in de agrarische en culturele sector, een sleutelrol.

Ruim veertig jaar geleden, na de Tweede Wereldoorlog en de traumatische ervaringen van protectionisme in de jaren dertig, is onder Amerikaanse leiding een internationaal economisch stelsel tot stand gekomen waarin de spectaculaire welvaartsgroei voor een belangrijk deel te danken was aan toenemende handel en opening van markten.

Nu voormalige ontwikkelingslanden en ex-communistische landen tot dit stelsel toetreden, voelen de traditionele industrielanden zich bedreigd. Maar voor het behoud van hun eigen welvaart èn voor de groei van de nieuwkomers zou marktafscherming de ontkenning betekenen van het beleid dat voor de ongeëvenaarde naoorlogse welvaartsschepping heeft gezorgd. In het belang van een toekomstig multilateraal, open handelsstelsel staan de politieke leiders van de wereld, en gezien de voorafgaande obstructie in het bijzonder de leiders van de Europese Gemeenschap, dan ook voor de dringende taak om de horde van de Uruguay-ronde voor het einde van het jaar te nemen. Het vervolg op NAFTA heet GATT.