Premier Japan loodst hervormingen door Huis

TOKIO, 18 NOV. Het Japanse kabinet van premier Morihiro Hosokawa heeft vandaag een klinkende overwinning behaald in het parlement. Het Lagerhuis nam met grote meerderheid de wetsvoorstellen aan die de meest ingrijpende politieke hervorming beogen na 38 jaar hegemonie van de LDP.

Met 270 stemmen voor en 226 stemmen tegen keurde het Lagerhuis de hervormingsvoorstellen goed. Kernstuk is een drastische wijziging van het kiessysteem die, samen met een verbod op donaties aan individuele politici, de hardnekkige politieke corruptie in Japan aan banden moet leggen.

Zowel aan regeringszijde als aan oppositiekant waren er, zoals werd verwacht, overlopers. Dertien LDP'ers, veelal jonge parlementariërs, trotseerden de partijlijn en stemden voor de regeringsvoorstellen; vijf socialisten stemden tegen. Vier LDP'ers, onder wie oud-premier Toshiki Kaifu en oud-vice-premier Masaharu Gotoda, onthielden zich van stemming.

Waarnemers menen dat deze op zichzelf ongehoorde afvalligheid het begin vormt van nieuwe scheuringen in de LDP en bij de socialisten, die tot een volgende herschikking zullen leiden in het politieke krachtenveld met wellicht grote consequenties voor de Japanse binnen- en buitenlandse politiek.

Politieke hervormingen staan al vijf jaar in Japan ter discussie, kostten twee kabinetten de kop en brachten deze zomer een scheuring teweeg in de LDP die de teloorgang van haar hegemonie inluidde. Na bijna veertig jaar ononderbroken aan de regering te zijn geweest, wat gepaard ging met telkens nieuwe schandalen, verloor de LDP ten slotte de macht. Het nieuwe kabinet van premier Hosokawa, gesteund door zeven partijen in het Lagerhuis, nam het roer over en sindsdien geniet Hosokawa de hoogste populariteit die een naoorlogse premier ooit heeft gehad.

De voorstellen gaan nu naar het Hogerhuis, dat in december zal stemmen. Ook daar beschikt de coalitie over een meerderheid, maar opnieuw wordt verwacht dat er overlopers zullen zijn, meer dan vandaag. “Er is nog een lange weg te gaan”, zei premier Hosokawa vandaag na de stemming, die door de coalitiepartijen met applaus werd verwelkomd.

Er komt straks een gemengd kiesstelsel. De huidige kiesdistricten waarin twee tot vijf zetels zijn te vergeven die maken dat politici van dezelfde partij om de kiezersgunst strijden, zullen verdwijnen. In plaats van 514 krijgt het Lagerhuis 500 zetels: 226 proportioneel en 274 districtsgewijs, en per district maar één zetel. De kiezer brengt twee stemmen uit, een op een kandidaat in zijn (nieuwe) district en een op een landelijke partij.

Politieke partijen worden voortaan gesubsidieerd (voor jaarlijks 250 yen per burger) en politieke giften aan individuele politici worden verboden. Wel mogen hun fondswervende organisaties of de partijen zelf nog giften ontvangen, zij het dat zij giften boven 50.000 yen al openbaar moeten maken. Overtredingen door politici zullen zwaar worden gestraft met vijf jaar uitsluiting van deelname aan verkiezingen bovenop de uitsluiting door de rechter.

De uitslag van vandaag is vooral voor premier Hosokawa een persoonlijke overwinning. Hij heeft zijn politieke lot verbonden aan het welslagen van de hervormingen. Hoewel de coalitie met een iets andere verdeling van de zetels de oppositie probeerde tegemoet te komen (te verzwakken, wordt ook gezegd), bleef de LDP ten slotte onverzettelijk.

    • Paul Friese