Michael: een 'gewone' crimineel en IRA-verklikker

Impact, de IRA-verklikker, Ned. 3, 23.20-0.10u.

Een gevulde badkuip in het huis waar hij door de IRA wordt vastgehouden, overtuigt Michael, dat de beruchte Ierse terreurorganisatie achter zijn ware identiteit is gekomen. “Het water was niet bedoeld voor een bad, want het was koud. Er was ook niet iemand eerder in geweest, want het water was nog kristalhelder”. De IRA moet er achter zijn gekomen dat hij een spion van de Britten is en de badkuip kan, weet hij uit ervaring, maar één ding betekenen, ze gaan hem martelen. Het is een van de spannendste en macaberste momenten in de BBC-documentaire over een IRA-verklikker.

Scenes van smalle buitenweggetjes door een glooiend landschap en verstilde rijen daken waarop schoorstenen roken suggereren vredigheid. Documentaire beelden van explosies in winkelstraten en van de lijken van vermoorde IRA-verklikkers geven de wreedheid weer van de burgerstrijd in Noord-Ierland. Maar de BBC stond er natuurlijk niet bij toen Michael na het zien van de badkuip zijn sprong uit het raam maakte. Die dramatisering leidt de kijker af van het gebrek aan echte informatie over de Ierse bommenleggers.

We zien steeds het half verlichte gezicht van een brildragende man van diep in de veertig. Michael werd als 17-jarige crimineel door de politie met geld gepaaid om informatie over de IRA te geven. Later wordt Michael als IRA-lid ingezworen. “Just like a marriage”, zegt hij. Maar dan een huwelijk waar een echtscheiding uitgesproken wordt door een vuurwapen.

Jarenlang rijdt Michael als IRA-lid terroristen rond. Op zijn informatie worden wapens en explosieven door de politie ontdekt en mensenlevens gered. Ondertussen vervolgt Michael zijn carrière als 'gewone' crimineel. Iedere keer wanneer hij door de politie wordt gearresteerd weten zijn contactmensen bij de Special Branche hem weer vrij te krijgen. Helaas onthult hij voor de televisie niet wat de aard van zijn 'gewone' criminele activiteiten is.

Michael raakt in tweestrijd. Hij wil wel bomaanslagen helpen verijdelen, maar zijn IRA-vrienden ziet hij liever niet in de gevangenis verdwijnen. Na iedere verijdelde aanslag en iedere arrestatie van mensen uit zijn omgeving stijgt zijn angst voor ontdekking. Om zijn loyaliteit aan de IRA te bewijzen besluit hij de politie niet langer te waarschuwen en neemt actief deel aan moordaanslagen. Het mag niet baten, het wantrouwen tegen hem groeit.

Je zou denken dat iemand die in de inner circle van de terroristen heeft gezeten veel te vertellen heeft over de drijfveren van de moordenaars. Over het 'normale' leven dat ze leiden. Maar meer dan dat de IRA-terroristen intelligent en koelbloedig zijn komt er niet uit. Ja, dat het een kick geeft om dingen te doen waarvoor je lange gevangenisstraffen riskeert of zelfs de dood. Dat het spannend is om tot de kleine groep mensen te behoren die weet hebben van terreuracties. Maar dat vermoedde de kijker al.

    • Hans Moll