Acht verzinsels rond de jetlag

Gymmen tijdens de vlucht, lichtkuren, een pikdonker zoutbad, weinig of juist veel drinken: de juiste remedie tegen de jetlag is nog niet uitgevonden. Of het moeten de toeristen-maaltijden aan boord zijn. Maar die benemen je iedere lust tot eten, of wekken, eenmaal gegeten, de indruk nooit genuttigd te zijn. Met een ontbijtpakket bestaande uit een homp brood, een hardgekookt ei en een kopje oploskoffie kom je de Russische toendra ook wel over, evenals met een heupflacon whisky over Amerika's Mid-West.

Jetlag is misschien wel de sjiekste ziekte van nu, behalve dan oestervergiftiging. Het geeft aan dat je heel ver weg bent geweest, want van de vlucht uit Düsseldorf hou je niks over.

Jetlag. Het woord heeft al iets internationaals, en meteen iets geheimzinnigs, terwijl niet iedereen last schijnt te hebben, en je kan er nog op verschillende manieren aan lijden, meer in oostelijke richting dan in westelijke en dat zou dan weer liggen aan het feit dat je met de zon meevliegt of juist er tegenin. Dat genre.

Veel stof dus tot nadenken en babbelen, en geld verdienen, want ik ken zo al twee wonderdoktoren die fameuze middelen hebben bedacht, à raison van een bom duiten, om je van je lag af te helpen; de een met hulp van een pikdonker zoutbad, de drijf-methode-met-zachte-muziek-in-je-oren, de ander via een spuit in je achterste, daar waar je al als kind donker Afrika kon zien, dus dat klopt.

Er is ook een methode, hoor ik, waarbij je blootgesteld wordt aan hevig licht, als van de zon maar dan anders, waardoor je denkt: hé, wat is het licht hier, en daardoor glijdt de jetlag als het ware uit je heen. Ik geef het ook maar door hoor.

De luchtvaartmaatschappijen hebben nu ook maar iets bedacht om hun steentje bij te dragen aan de gevreesde ziekte: gymmen tijdens de vlucht. Ze laten dan op gezette tijden een filmpje zien waarin een daarin geoefende stewardess optreedt die voordoet hoe je in je stoel (riemen vast svp in verband met luchtzakken) voet- en andere gewrichtsoefeningen kunt doen, zodat je in plaats van gebroken, heel vief en kwiek hun toestel verlaat. Jetlag daarna ho maar.

Sommige scholen wijten het aan het eten en drinken onderweg. Daarbij wordt dan steen en been geklaagd over het zogenaamde plastic voedsel, naar analogie met de bakjes waarin het geserveerd wordt.

Ik meen dat in twijfel te mogen trekken.

Ik kan me namelijk niet voorstellen dat je, na aanschaf van een maaltijd bij, zeg eens wat, de afhaalchinees of de AH Fresh-winkel, waarbij immers ook je voedsel op plastic meegegeven wordt en met de magnetron opgewarmd, precies als in de vliegmachine, ook een vorm van jetlag zou ondervinden.

Nu we het er toch over hebben, er bereikt mij wel de vraag (alsof ik er alles vanaf weet - en dat is ook zo) hoe luchtvaarteten eigenlijk wordt bereid.

Dat zal ik u zeggen. Op dezelfde manier als u denkt dat het bereid zou worden, namelijk in grote keukens, met een soort lopende band, en dan scheppen keurig als chirurgen getooide dames en heren de boel in bakjes en doen die dan weer in dozen. De hygiëne is daarbij van het hoogste belang want elke maatschappij is als de dood dat er een bacterie wordt meegevoerd waardoor het halve vliegtuig op apegapen ligt en ze een claim op d'r bord krijgen waar je, vooral in Amerika, u tegen zegt. Zit daar dus maar niet over in.

Het is vers, schoon, twaalf keer gewassen en zeven keer schoongemaakt, geschrapt, uitgebeend, ontdaan, doorgekookt, ontsmet en afgestoft.

Of het echt lekker is, daarover lopen de meningen wel uiteen. Ik persoonlijk heb heel erg lekker zitten smikkelen, gedurende verschillende trips, terwijl ik andere keren de helft of meer heb laten staan.

Veel eten gedurende de tocht wordt zowel afgeraden als aangeraden, maar men is het er heilig over eens dat veel drinken buitengewoon gezond en goed is. Geen alcohol natuurlijk, maar vocht, vocht en nog eens vocht. Tegen uitdrogen.

De lucht in het toestel is namelijk niet vochtig, daar zo hoog, en nog eens verwarmd ook (buiten ver onder nul immers) en de romp staat letterlijk bol van die in- en uitademende mensen, die dat allemaal gefilterd en ontdaan van vocht terugkrijgen. (Het schijnt dat een Boeing wel twintig tot veertig centimeter groter wordt, in de breedte, als hij de luchtdruk ontstijgt.)

Wel is het vervelend dat de wijn vaak ijskoud is, zodat ik geregeld het complimentaire halfje rood vanuit het hotel in de binnenzak steek om dat weer in de lucht bij de lunch te nuttigen, terwijl ik het ijskoude pichetje van Air France maar voor later meeneem. Men wordt gewiekst.

Ik ken ook een mevrouw die maandelijks naar Australië moet voor haar werk, die immer een mandje met eigengemaakte bammetjes meeneemt voor onderweg, terwijl ze feestelijk bedankt voor de 'plastic' spijzen. Nu hoorde ik wel van iemand die dat ook wilde doen, maar die het - in Amerika - verboden werd medegebrachte eetwaren te nuttigen aan boord. Dus dat moet ik nog eens nazoeken. Blijft recht overeind dat je a: moet bewegen, b. niet te veel eten en c. veel drinken. En je aan de 'gewone klok' houden zodra je thuis bent, of doen zoals de travelwriter uit Anne Tylers boek The Accidental Traveller, die in Londen gewoon de tijden van thuis in de VS aanhield, en op die tijden at en naar bed ging. 'No jetlag at all, Sir.'

6. Zustertje. Maar dan wel met zo'n koffertje met een stethoscoop en alles er in, zusterpakje aan. En hardlopen, tikkertje.

    • G.L. van Lennep