'Ik heb dat geld niet meer nodig'; Antilliaanse minister wil einde ontwikkelingsrelatie

WILLEMSTAD, 17 NOV. De regering van de Nederlandse Antillen is in een fel gevecht met Nederland gewikkeld over terugbetaling van 17 miljoen gulden aan rente en aflossingen voor leningen in het kader van de ontwikkelingshulp. Het conflict is zo hoog opgelopen dat de Antilliaanse minister van financiën, drs. C. Smits, nu de hele ontwikkelingsrelatie met Nederland wil beëindigen.

Smits noemde gisteren, in een gesprek met deze krant, de relatie met Nederland op financieel gebied “slecht”. De Antilliaanse minister zegt er grote moeite mee te hebben “zakelijk om te gaan” met minister Hirsch Ballin (Koninkrijkszaken). Hij spreekt van een “heel negatieve ervaring” bij financiële besprekingen. Hij wil dit niet nader toelichten, maar zegt wel dat een reis naar Nederland om met staatssecretaris Van Amelsvoort (belastingen) te overleggen, niet doorgaat. “Dat heeft nu weinig zin. Vandaag gaat er een brief naar Den Haag uit, want ik heb eerst opheldering van de staatssecretaris nodig.”

“Als het aan mij ligt”, zegt de minister in de vergaderzaal van het Antilliaanse kabinet in Fort Amsterdam, “schorten we nog vandaag het hele overleg met Nederland over de ontwikkelingshulp op. Ik heb het Nederlandse geld niet meer nodig. Daarmee breng ik wel een aantal organisaties die bij de hulpprojecten zijn betrokken, in problemen. Die zullen zich moeten aanpassen, net als wij dat als Antilliaanse overheden doen. We zullen eraan moeten wennen dat we dat Nederlandse geld niet meer krijgen.”

Minister Smits wil wel het beleid voor verbetering van het bestuur en het financiële beheer op de Antillen krachtig voortzetten. “Met dat streven van Hirsch Ballin ben ik het volledig eens. Maar daarvoor moeten we zelf de kosten dragen. Als wij deskundigheid van buiten nodig hebben, zullen we die zelf inhuren. Dat doen we op mijn ministerie al volop met accountants.” Smits vindt dat de Nederlandse ontwikkelingshulp nu leidt tot een te grote afhankelijkheid van het moederland. Dat komt mede door de sterke nadruk op de 'technische bijstand” van Nederlandse deskundigen. Hij wijst erop dat de uitgaven voor die vorm van hulp vorig jaar zijn toegenomen van acht tot veertig miljoen gulden, waardoor de Nederlandse invloed op het Antilliaanse beleid sterk toeneemt.

Maar veel meer stoort hij zich aan de eisen die minister Hirsch Ballin heeft gesteld voor terugbetaling van 17 miljoen gulden aan rente en aflossing voor leningen. In zijn begroting voor 1994 zegt Hirsch Ballin dat zijn Antilliaanse collega van financiën heeft toegezegd dit bedrag “spoedig te voldoen”.

Volgens Smits zit het aanzienlijk ingewikkelder in elkaar. Hij betaalde eerder dit jaar 28 miljoen gulden terug aan Nederland op een totale schuldverplichting van 45 miljoen. “Dat is het aandeel dat ik van het eiland Curaçao kreeg, het enige eiland dat aan zijn schuldverplichting kon voldoen. Omdat de andere vier eilanden niet konden betalen, heb ik Nederland verzocht de overige 17 miljoen te financieren. Nederland zegde een lening toe, maar wilde het bedrag in mindering brengen op het meerjarenplan voor ontwikkelingshulp, waardoor wij het in feite tweemaal zouden gaan betalen. Dat vind ik vreemd, en dat heb ik ook aan Nederland kenbaar gemaakt. Maar wat gebeurt: er komt een verzoek of ik de 17 miljoen alsnog wil terugbetalen, want Hirsch Ballin komt geld tekort. Daarover heeft Hirsch Ballin nu zelfs een brief aan onze premier gestuurd.”

Smits speelt de zaak hoog op. “Ik heb het geld intussen kunnen lenen, daar betalen we zelf de kosten voor. Maar ik ga het niet aan Nederland terugbetalen, die kwestie beschouw ik als afgesloten. Als Nederland niet akkoord gaat met besteding aan hulpprojecten, wordt deze 17 miljoen de eerste storting in een nieuw ontwikkelingsfonds dat wij al langer propageren, voor de lange termijn-ontwikkeling van onze economie waardoor we minder afhankelijk worden. Daar moet je in onze visie geld voor apart zetten, maar als Nederland daarbij niet wil helpen, gaan we het zelf doen.”

Een woordvoeder van minister Hirsch Ballin wijst erop dat minister Kok van Financiën eist dat de rente op leningen wordt betaald. Als dat niet volledig gebeurt, moet de nog uitstaande jaarlijks te betalen rente verhaald worden op de begroting van het kabinet, wat ten koste gaat van projecten waartoe Nederland en de Antilliaanse regering hebben besloten. De woordvoerder zegt niet direct te kunnen inschatten wat minister Smits bedoelt met het dreigement de ontwikkelingsrelatie met Nederland te beëindigen. “Betekent dat dat hij wil afzien van financiële steun?”, aldus de woordvoerder. Nederland steunt de Antilliaanse regering en de eilanden en Aruba met 275 miljoen gulden per jaar.

    • Theo Westerwoudt