Het postmodernisme heeft De Grote Vertellingen ...

Het postmodernisme heeft De Grote Vertellingen failliet verklaard. Maar de mens kan niet leven zonder hoop.

Gelukkig staan op de puinhopen van de grote ontnuchtering nog voldoende strohalmen.

Berichten van buiten

Eerder dan we verwacht hadden moet Hoop & Zegen opnieuw ruimte maken voor de inzendingen van lezers. De brieven blijven binnenkomen, de postbode van Abcoude maakt overuren, en we moeten gaan denken aan een heus Hoop & Zegen-archief. Weliswaar halen sommige professionele trendwatchers hun neus op voor de trend van 'verinnerlijking' en 'non-materialisme', omdat zij van mening zijn dat het zoeken naar nieuwe idealen een elitaire aangelegenheid is die zich exclusief afspeelt binnen een luxe biotoop aan de Amsterdamse grachtengordel, maar de praktijk van Hoop & Zegen bewijst het tegendeel.

De meeste lezersbijdragen komen van mensen die in provincieplaatsen, dorpen of gehuchten wonen. Met het grachtengordelgehalte van de eigentijdse ideologische strohalmen lijkt het nogal mee te vallen. Men ziet het ruimer. Zo kwam een van de inzendingen uit Chili. Voorzien van een kleurrijk poststempel 'Porte Pagado Santiago Chile'. Joke Noordam meldt vanuit de Zuidamerikaanse stad hoeveel mensen in haar omgeving opveerden toen zij na de strenge Pinochet-periode 'Chile terugkregen'. Zij vertelt dat een aantal van hen hoopte financieel op de been te blijven door kiwi's te verbouwen. “Het was de tijd dat kiwi's niet groen maar goud waren. Nu liggen ze in netjes van twee kilo voor 69 cent in de supermarkt. 'Uitgespuugd door de Fransen, verworpen door heel Europa', praat een moeder aan tegen haar verveeld kijkende zoon die zijn walkman wat harder zet. Koppig leg ik vier kilo in mijn karretje. In gedachten schrijf ik het bij op het lijstje Onnutte Handelingen die ik uitvoer als Witte Magie en die ik deel met andere overdeveertigers:

een kilo kiwi's wegwerken

een cent oprapen van straat

een stukje schrijven

lief zijn voor één ander.''

Het lijkt een pleidooi om terug te keren naar de waarden van weleer, en een oproep om het aloude geloof in de liefde te bewaren. Joke Noordam staat daarin niet alleen: “Ideologieën zijn meestal versteend. Maar velen ervaren de teloorgang van dat versteende gevoel helemaal niet als bedreigend. Want wat overblijft is het inzicht in de liefde”, schrijft P. Kaag vanuit een Ferme Equestre in de Franse Vogezen. Hij voegt eraan toe: “Ik vind overigens dat uw vraag nogal deprimerend is, dat van die strohalmen.” Maar daar is Kitty van Overbeek uit de Beemster het helemaal niet mee eens: “De titel is goed gekozen”, vindt zij. Ook zij houdt een pleidooi voor de liefde: “Sta open met liefde voor uw medemens en u wordt zelf een blij en dankbaar mens.”

Dergelijke idealen klinken weliswaar wat algemeen en weinig eigentijds, maar als de wereld verandert krijgen oude normen en waarden vaak een andere betekenis. De tijd lijkt rijp voor recycling van 'universele' waarden zoals naastenliefde. Gaan we soms een periode van Bezielde Retoriek tegemoet? 'Koester uw illusies' roept Lily Kloots-Touwen ons toe vanuit Vlaardingen. “Als jong meisje op Java zag ik vaak een oude vrouw, van wie men vertelde dat ze gek was geworden omdat al haar kinderen bij de geboorte stierven. Toen ze niet meer zwanger werd, kon ze dat niet accepteren. Ze bond oude lappen onder haar sarong en herstelde zo het vertrouwde gevoel dat ze in verwachting was. Zij schiep haar eigen illusie en werd nooit meer teleurgesteld.” Lily Kloots sluit dit verhaal af met de mooie regels: “Wie geen illusies meer over heeft, zou altijd nieuwe moeten maken. Ze zijn onze hoop op zegen.”

Illusies, naastenliefde en levensdrift, het zijn veelvuldig terugkomende thema's in de brieven. Eeuwenoude waarden die in deze turbulente tijd om een nieuwe beleving en een nieuwe invulling vragen. “Alle ideologieën waaraan mensen dachten houvast te hebben, zijn steeds weer in puin gevallen”, beaamt Ernst Gerson Lohman vanuit het Franse Fayence de Hoop & Zegen-stelling. “Maar wij hebben een onuitroeibaar verlangen om te overleven. Dat kan best lukken. Er is teveel moois om het op te geven. De zon schijnt, we worden verliefd, en nog eens. We krijgen kinderen, en kleinkinderen. We zwemmen, we lachen, we maken solide huizen en mooie kleren. We maken muziek, schilderijen, gedichten, romans en toneelvoorstellingen. Het leven kan goed zijn.” Het mooiste voorbeeld van dat laatste verschuilt zich achter het ouderwetse handschrift van mevrouw Delhez-Bechger uit Zeist, die zo opbeurend over de ouderdom schrijft, dat een mens haast naar het bejaardenhuis zou verlangen. “Ik ben wel 80 (ouder hoor), maar ik voel mij 40”, schrijft zij. “Het geheim van elke ouderdom ligt dan ook hierin, hoe je hem beleeft. En dat kun je het beste doen door je goede herinneringen weer te beleven.” Maar ze schrijft ook over behoud van vitaliteit dankzij literatuur, filosofie en muziek. Als dat geen levensdrift is!

De cynici hebben niet altijd gelijk. Niet alleen aan de grachten, maar overal binnen en buiten onze landsgrenzen treffen we ideologische strohalmen aan. Soms nieuwe, veelal oude. Veel van de idealen klinken ons vertrouwd in de oren. Maar het is als met een nieuw lied: alle noten ervan zijn talloze keren gezongen in al die oude vertrouwde liedjes. Maar als je ze in een nieuwe volgorde zet, en andere accenten legt, klinkt de nieuwe compositie verrassend fris in de oren.

Wat doen mensen in uw omgeving om er de moed in te houden? Aan welke eigentijdse strohalmen klampen zij zich vast in de strijd tegen de ideologische ontnuchtering? Stuur een korte beschrijving van max. 300 woorden naar:

HOOP & ZEGEN Postbus 24 1390 AA Abcoude

De beste inzendingen zullen in deze serie worden verwerkt.

Illustratie Willum Morsch

    • Willem Pijffers