Bij Skampa zingt elke klank

Concert: Skampa Kwartet. Programma: Mozart, strijkkwartet KV 458, 'Jagdquartett'. Beethoven strijkkwartet op. 95. Janácek, strijkkwartet nr. 2, 'Intieme brieven'. Gehoord: 15/11, Muziekcentrum Vredenburg, Utrecht. Herh.: o.a. 18/11 Oosterpoort, Groningen: Beethoven, Haydn, Sjostakovitsj; 23/11 De Doelen, Rotterdam: Beethoven, Mozart, Smetana.

Het leger kan soms een heilzame invloed hebben op de kamermuziek. Zo vond de omtmoeting van drie leden van het Amadeus Kwartet plaats tijdens de oorlog in een Engels vluchtelingenkamp. De leden van het jonge Tsjechische Skampa Kwartet dienen hun land dit jaar niet met schietoefeningen maar met intensief studeren en concerten geven. De legerleiding gelastte hen strijkkwartetten te spelen. Het lijkt een Tsjechische komedie in de trant van Haseks De brave soldaat Schweijk, maar het ensemble floreert hierbij, en de jonge Tsjechen speelden maandagavond in Utrecht de sterren van de hemel.

De vier musici hebben in de vijf jaar van hun bestaan individuele prestaties, inzicht in de muziek, gevoel voor stijl en klankvoorstelling geheel op elkaar weten af te stemmen. Zij vormen een vrijwel ideale combinatie waarbij ze alle vier hun rol vervullen met optimale zeggingskracht en met het vermogen in elkaars huid te kruipen. Zeldzaam gaaf en spiritueel klonk hun Mozart, vol liefdevol gekoesterde details. Even groot als de emotionele expansie was de klank in Beethovens op. 95, waarbij Beethoven doorgrond werd in zijn ruige nukkigheid en tedere verlangen. Groot bleek tijdens dit concert ook de overeenkomst tussen juist dit Beethovenkwartet en Janáceks Intieme brieven: hoewel aardser en grilliger dan Beethoven, verwoordt Janácek dezelfde materie.

Elke zinswending is hierbij nauw verbonden met de Tsjechische taal. Bij dit ensemble is alles zingend van klank, van het zachtste pianissimo tot het uiterste fortissimo. Hiermee treedt het in de voetsporen van de grote Tsjechische ensembles, en zij schijnen ook daadwerkelijk de fakkel te hebben overgenomen van het Smetana Kwartet dat vijf jaar geleden zijn carrière afsloot. Milan Skampa, de altist van het Smetana Kwartet, was de belangrijkste leraar. Hij gaf zijn oogappels niet alleen zijn kennis en liefde voor het kwartetspel mee, maar ook zijn instrument, een prachtige Gagliano-altviool.

Het was ontroerend om mee te maken hoe een traditie werd doorgegeven, niet door kopiëren of imiteren maar door het vuur van liefde en begrip.

    • Katja Reichenfeld