Herinnering aan '78

“Een man een man, een woord een woord”, schijnt Johan Cruijff destijds in de onderhandelingen over zijn coaching tijdens de eindronden in Amerika de KNVB-bobo's te hebben voorgehouden. En hij tekende niet, hoewel de heren-onderhandelaars hem de stippellijn hebben gewezen waar de beroemde krabbel moest staan. Dat was in het begin van 1992. Tot vandaag de dag heeft de goeroe van Catalonië nog altijd zijn handtekening niet gezet. Waarom niet? Je kunt van alles bedenken, maar voor mij tekenen zich twee remmingen af: niemand weet nog hoe de loting uitpakt en niemand weet nog of Marco van Basten tijdig fit en in vorm zal zijn. Cruijff tekent pas op het moment waarop hij er goed vertrouwen in heeft dat Oranje wereldkampioen zal worden. Hij zou het schitterend vinden indien dat onder zijn leiding kan gebeuren, maar hij wil voor al het goud van de wereld geen persoonlijke afgang beleven. Vreest hij die, dan bedenkt hij een rotsmoes en blijft mokkend thuis.

Als speler vreesde hij destijds die afgang in 1978. Geen mens kon toen zijn logica volgen. Later heeft hij gezegd bedankt te hebben omdat de sponsors te veel invloed hadden gekregen. En inderdaad speelde er toen een schoenenaffaire, waarin Arie Haan de hoofdrol vertolkte. Arie had een aanbod van Puma op zak en meende dat aanvankelijk te kunnen aannemen. Het ging om 44.000 gulden. Haan had geen Adidas-contract, meer doordat hij pas in een laat stadium aan de selectie voor Argentinië was toegevoegd. Maar al interesseerde coach Ernst Happel zich totaal niet voor die schoenenaffaire, assistent Jan Zwartkruis en bondsbestuurslid Herman Choufoer des te meer. Zij overreedden Arie Haan om de vrijage met Puma af te breken en het geld terug te geven. Dat is ook gebeurd. Andere spelers, zeer op extra geld gebrand, zetten via Hennie Warmenhoven Adidas onder druk en die firma kwam toen alsnog over de brug.

Feit blijft evenwel, dat deze onderhandelingen pas vlak voor de finale van '78 een rol speelden en dat Cruijff al veel eerder had bedankt. Heeft hij werkelijk zoveel last van sponsors gehad als hij aangeeft? Of heeft hij menigmaal financieel baat bij hun bankoverschrijvingen gehad? Het is typisch Cruijff om zich in raadselen te hullen als hij probeert te verklaren waarom hij iets al of niet wil. Ik denk niet, dat de veronderstelling gedurfd is als men ervan uitgaat dat de redenen van zijn niet willen meedoen elders moeten worden gezocht. In 1974 bezat het Nederlands elftal de kwaliteiten om wereldkampioen te kunnen worden - in '78 was de ploeg minder waard. Van Hanegem was verdwenen en zonder de steun van een massale supportersschare zal Cruijff niet de overtuiging hebben gehad dat er goud op Oranje lag te wachten. En hij haat een afgang. Ook de TROS kon hem toen niet over de streep trekken. Veertienduizend bedelaars, waar hij er wellicht een half miljoen had verwacht, konden hem uiteraard niet vermurwen.

Ik heb eens gelezen dat het spel groter is dan de spelers, maar dat is een wijsheid die niet bij het karakter van de grote voetballer Cruijff paste. Ook als coach denkt hij daar veel te egocentrisch over. Het lijkt het beste gewoon door te gaan met de man die dolgraag wil en eenmaal als hij zijn woord heeft gegeven ook de vereiste handtekening bliksemsnel zet. Met Dick Advocaat derhalve.

    • Herman Kuiphof