EZ: moderne kernreactoren voldoen aan veiligheidseisen

ROTTERDAM, 16 NOV. De nu leverbare Westerse kernreactoren voldoen naar verwachting aan de veiligheidscriteria die in Nederland worden gesteld, al zal daarvoor misschien een extra aanpassing nodig zijn. De geavanceerde (passief veilige) kernreactoren van de 'tweede generatie' die omstreeks 1995 beschikbaar komen zullen er zeker aan voldoen. Individuele en groepsrisico's die de aanwezigheid van kernreactoren opwekken hoeven uitbreiding van het nucleair vermogen niet in de weg te staan.

Dat is de voornaamste conclusie uit het 'Dossier kernergie' dat het ministerie van economische zaken, mede namens drie andere ministeries, gisteren aan de Tweede Kamer heeft aangeboden. Het lijvige dossier, waaraan een zestigtal deelrapporten ten grondslag ligt, beschrijft alle facetten van het gebruik van kernenergie die bij een plaatsing van nieuwe kernreactoren in Nederland van belang zijn. Het Dossier gaat in op de problemen rond veiligheid, radioactief afval, milieu en proliferatie (misbruik voor produktie van kernwapens).

Met het uitbrengen van het dossier lost minister Andriessen zijn belofte in dat hij nog in de huidige kabinetsperiode de noodzakelijke en voldoende bouwstenen zou aandragen voor een gefundeerde beslissing over uitbreiding van het nucleair vermogen. Het zittende kabinet zal wat dat betreft geen initiatieven nemen. De vele deelrapporten van 'Dossier'93' zijn voor een deel al eerder openbaar gemaakt.

Op uitbreiding van het aantal kerncentrales wordt al jaren aangedrongen door de SEP (samenwerkende elektriciteitsproducenten) die voor de taak staat binnen tien jaar een groot deel van haar vermogen te vervangen. De SEP beschouwt kernenergie als een goedkope, veilige en milieuvriendelijke enenergiebron die goed past in het eerder geformuleerde 'diversificatiebeleid'. Toen na de 'Brede Maatschappelijke Discussie' van begin jaren tachtig tot uitbreiding van kernenergie was besloten, werd het beleid doorkruist door de ramp van Tsjernobyl (1986) die een periode van herbezinning inluidde. In die periode formuleerde het ministerie van VROM veiligheidscriteria in de nota's 'Omgaan met risico's' en 'Omgaan met de risico's van straling'. De nota's stellengrenzen aan het risico dat men individuen en groepen mag aandoen. Getoetst aan deze criteria blijken alle moderne Westerse reactortypen acceptabel te zijn.

Ook op het punt van afvalverwerking, milieu en proliferatie ziet het Dossier geen grote moeilijkheden. Veilige opberging in zoutvoorkomens heet 'technisch mogelijk' maar heeft de maatschappelijk acceptatie als grootste probleem. De aspecten van 'terugneembare' opberging, waartoe de regering onlangs besloot, zijn nog onvoldoende onderzocht. Het maatschappelijk oordeel over kernenergie zal in een nieuw ontworpen enquête worden onderzocht. De sinds 1986 lopende enquête geldt als simplistisch.

Onduidelijk is welke rol het Dossier nog speelt in het standpunt van de politieke partijen. Uit de concept-verkiezingsprogramma's blijkt dat de meningen van de politieke partijen sterk verschillen. “De PvdA kiest er voor de bestaande kerncentrales zo snel mogelijk te sluiten”, staat in het program van de sociaal-democraten. De bestaande budgetten wil de PvdA aanwenden voor het oplossen van de problemen rondom veiligheid en afval. D66 pleit voor een sluiting van de kerncentrales “als de economische levensduur ten einde is gekomen” en wil nieuwe centrales openen als er bevredigende oplossing is gevonden voor het probleem van de veiligheid en afval. GroenLinks wil de kerncentrales zo snel mogelijk sluiten.

“Gelet op de energiebehoefte, de al bestaande import van door kerncentrales gegenereerde energie en de zorg voor het milieu, wordt uitbreiding van kernenergie in de afweging betrokken”, schrijft het CDA in het verkiezingsprogramma. Voordat het aantal kerncentrales wordt uitgebreid moet volgens het CDA aan twee voorwaarden worden voldaan. De veiligheid moet zodanig zijn dat het risico “binnen de grenzen van het aanvaardbare is teruggebracht” en voor de afvalproblematiek moet een “veilige en kwalitatieve hoogwaardige oplossing worden gevonden die geen onomkeerbare gevolgen heeft voor de kwaliteit van de leefomgeving.” De VVD neemt in haar verkiezingsprogramma geen standpunt in over kernenergie.

In een reactie op het Dossier '93 verwijten de stichting Natuur en Milieu en de Vereniging Milieudefensie het ministerie van EZ de nadelen van kernenergie te bagatelliseren. In het bijzonder wijzen de milieu-organisaties op het feit dat volgens de criteria van het Dossier ook het groepsrisico voor 'late doden' van de ramp bij Tsjernobyl 'verwaarloosbaar' genoemd moet worden. Dat gebruik van kernenergie geen bijdrage levert aan het proliferatie-risico wordt gelogenstraft door de diefstal van verrijkingsgegevens bij UCN in Almelo, die het Pakistaanse militaire atoomprogramma mogelijk maakte. De bijdrage van kernenergie aan een bestrijding van het broeikaseffect wordt geflatteerd, aldus de milieuorganisaties.