'Exploitatie Betuwelijn te rooskleurig voorgesteld'

PAG.6 en 7 PROJECT VAN MILJARDEN

ROTTERDAM, 16 NOV. Het kabinet baseert de exploitatie van de Betuwelijn op een te rooskleurige voorstelling van de te verwachten opbrengsten. In de berekeningen van het ministerie van verkeer en waterstaat is geen rekening gehouden met heffingen voor het goederenvervoer over buitenlandse spoorlijnen. De Deutsche Bundesbahn voert reeds volgend jaar deze 'infraheffing', tolgeld voor treinen, in voor goederentransport.

Volgens becijferingen van het adviesbureau McKinsey, waarop het kabinet zich baseert, zouden goederenvervoerders op termijn 180 tot 300 miljoen gulden per jaar kunnen opbrengen aan de infraheffing in Nederland. Daarmee zouden die vervoerders nog winstgevend kunnen werken, aangezien in het jaar 2010 met het goederenvervoer over het spoor naar Duitsland en verder een bruto resultaat is te behalen van 607 miljoen gulden. Een woordvoerder van het ministerie bevestigt nu dat van dit bedrag ook nog de buitenlandse heffingen moeten worden betaald. Alleen al de Duitse heffing voor het gebruik van spoorlijnen zal reeds een veelvoud bedragen van de Nederlandse.

Uit de infraheffing moeten ook de leningen op de kapitaalmarkt worden betaald. Minister Maij-Weggen (verkeer en waterstaat) rekent op een bedrag van 1,5 miljard gulden van particuliere financiers. Volgens de ING-bank bedragen de jaarlijkse lasten daarvan voor de exploitant van de Betuwelijn 150 tot 225 miljoen gulden. Met de opbrengst uit de infraheffing, naar verwachting maximaal 96 miljoen gulden, zou slechts ongeveer 0,7 miljard gulden kunnen worden geleend. Dat betekent dat er 800 miljoen meer uit de schatkist moet komen.

Het Tweede-Kamerlid G. Leers (CDA) beaamt dat de berekeningen van McKinsey op essentiële punten onduidelijkheden bevatten. “Over de hoogte van de te realiseren infraheffing zullen we nog heel wat discussie krijgen.” Leers voegt daaraan toe dat exploitatie ook afhankelijk is van de deelneming van de financiers zelf: “Het is uitdrukkelijk niet de bedoeling dat die financiers aan de kant gaan zitten wachten tot de rente en de aflossing binnenkomen. Ze zullen actief moeten deelnemen in de exploitatie, dus ook zelf voorstellen moeten doen om de lijn winstgevend te maken.” Een woordvoerder van de ING-bank laat weten dat de bank niet zelf het initiatief zal nemen om “ondernemer te gaan spelen”, maar dat over een actievere deelneming wel te praten valt. Dat is bij de financiering van de Wijkertunnel ook gebeurd.

Alle tot dusverre genoemde prognoses gaan ervan uit dat er tot de opening van de Betuwelijn rond het jaar 2000 voldoende capaciteit zal zijn op het spoor om de groeiende goederenstroom te verwerken. Maij-Weggen zegt in antwoord op Kamervragen dat dit alleen is te realiseren wanneer vanaf 1996 een aantal reizigerstreinen wordt geschrapt. Het gaat daarbij onder meer om de halfuurs intercitydienst tussen Eindhoven en Den Haag. Leers gaat daarmee niet akkoord.

    • Harm van den Berg
    • Dick van Eijk